Elbise-i Atika-i Osmaniye

Özet

Çalışmamızın konusunu İstanbul Üniversitesi Nadir Eserler Kütüphanesi’nde yer alan, T. 9362 envanter numaralı kıyafet albümü oluşturmaktadır. Çalışmaya konu olan bu albüm, suluboya tekniğiyle yapılmış, 32 tasvirden ibarettir. Albümde tarih veya sanatçı ismine rastlanmaz Her tasvirin altında yazan Osmanlı Türkçesi açıklamalar, figürlerin kimlikleri, görevleri, giysi adı/türü (dudurburnu), giysilerin nerede (alay ile teşrif ederken, orduyu hümayunda gibi) ve ne zaman (bayramlık, sefere gittikleri zaman, Kadir gecesi camiye teşrif ederken gibi) giyildikleri ile ilgili dikkat çekici bilgiler sunar. Resim üslubu ile kendinden önce hazırlanmış, Topkapı Sarayı Müzesi A. 3690 (1790–1800) ve Rahmi M. Koç Özel Kitaplığı’nda bulunan Fenerci Mehmet Albümündeki (Ocak 1811) tasvirler1 örnek alınarak hazırlandığı anlaşılır. Tam bir kopya değildir. Taklit edilerek hazırlanmıştır. Benzer bu iki albümdeki tasvirlerden ayrı olarak figürlerin giysilerinin farklı renklerde boyandığı, birkaç örneğin ise tamamen farklı resimlendiği görülür. Aynı dönemde yapılmış gayrimüslim ve Batılı sanatçıların hazırladığı kıyafet resimlerine oranla daha geleneksel bir figür üslubu gösteren bu tasvirler, resimlerdeki ayrıntılara hâkimiyet de göz önüne alındığında muhtemelen bir Türk sanatçı tarafından hazırlanmış olmalıdır. Tasvirlerde geleneksel yüz hatları ve vücut oranları kullanılmasına rağmen boyama ve tarama teknikleriyle Batı resmi etkili, ışıkgölge aktarımlarının başarıyla gerçekleştiği anlaşılır. Ayrıca sanatçının önemli figürlerin yüz işlenişlerindeki detaycılığı ve ifadeciliği, onun portrecilikteki ustalığıyla açıklanabilir.

Abstract

Subject of this study is that T. 9362 inventory number of costume album, located in the Rare WorksLibrary of Istanbul University. This album consists of 32 illustrations made with watercolortechnique. There is no date or artist name in this album. Ottoman Turkish writings under eachdescription present intresting information like indentity of figures, their dutuies, clothes name duduburnu), where (while attending procession, as imperial army) and when (festivals, when theygo to the campaign, as grace to mosque at night of Kadir) they are worn. With painting style thatprepared before it, the depictions of Topkapı Palace Museum A. 3690 (1790-1800) and FenerciMehmet Album (1811) in Koç Private Collection shows that the depictions are prepared as one. Itis not a complete copy. It is prepared by imitation. Apart from the descriptions in these two similaralbums, in this album is the garments are painted in different colours a few examples are unique,completely different illustrated. These depictions, which show a more traditional figure style thanthe clothes prepared by non-Muslim and Western artists in the same period, the details in thepaintings must have been taken into consideration, should probobly be prepared by a Turkish artistor non-Muslim. Although traditional facial features and body proportions, it is understood thatwestern painting effect on painting and scanning tecnique, light-shadow transmissions successfully.In addition, the artist's elaboration and expressionism their faces of the important figures can beexplained by his mastership in the portrait.