XVI. Asırda Selânik Şehrinde İhtida

Özet

M.Ö. IV. yüzyılın başında kurulmuş olan Makedonya'nın en önemli limanı Selânik, ilk defa 1387'de Osmanlı Türklerinin hâkimiyetine geçmiştir. Bizans ve Venedikliler tarafından ele geçirilen şehir 1430'da yeniden Osmanlı topraklarına katılmıştır. İkinci Sultan Murad, şehri fethettikten sonra iki kiliseyi camiye dönüştürdü; şehrin inşası için elinden geleni yaptı ve Yenice-i Vardarlı Türkleri oraya iskân etti. Osmanlı geleneğine göre, şehrin vergi ve nüfus yazımı ilk fethinden sonra ve 1455, 1478, 1500, 1519, 1532, 1568 ve 1613 yıllarında yapılmıştır. Tahrir Defterlerine göre, ilk başta Müslümanlar ve Hıristiyanlardan oluşan şehrin nüfusu, XVI. yüzyılın başlarında İspanyol ve Alman Yahudilerinin gelmesi ve en büyük dinî grubu oluşturmalarıyla büyük ölçüde arttı. Şehrin gayrimüslim nüfusu ilk etapta yavaş yavaş, ancak XVI. yüzyılda hızla Müslüman oldu. Görünüşe göre bu ihtida onların hür iradeleriyle gerçekleşti. Bu makalede 1478-1568 yılları arasındaki Osmanlı Tahrir Defterlerindeki bilgiler ışığında Selânik şehrindeki ihtidalar değerlendirilecektir.

Abstract

Thessaloniki, the most important seaport of Macedonia, that had been set up in the beginningof the IVth Century B.C. the first time came into the possession of Ottoman Turks in 1387.The city, which was seized by Byzantines and Venetians, re-joined the Ottoman lands in1430. Sultan Murad the second, after having conquered the city changed two churches intomosques; did his best for the construction of the city and brought Turks from Yenice-i Vardarto be dwelled there. According the Ottoman tradition, registry of tax and population pf thecity was made after the conquest the first time and than in the years 1455, 1478, 1500, 1519,1532, 1568 and 1613. According to Tahrir Defters, the population of the city composed ofMuslims and Christians at first, increased to a great extent by the coming of the Spanish and German Jews in the early XVIth Century and that they formed the largest religious group. The non-Muslim population of the city at first gradually, but in the XVIth Century rapidlybecame Muslim. It appears that this had been realized by their own free will. In this article,the conversions in the city of Thessaloniki will be evaluated in the light of the information inthe Ottoman Tahrir Defters between 1478 and 1568.