Osmanlı Devleti’nde Modern Arşivcilik Uygulamaları: Bahriye Nezareti Arşiv Talimatnâmesi Işığında Arşivlik Malzemenin Muhafazası ve Erişime Hazır Hâle Getirilmesine Dair Bazı Tespitler

Modern Archiving in the Ottoman Empire: An Instruction of the Navy Ministry on Storage of Archives and Making it Ready for Access

Özet

Kamu kurum ve kuruluşlarının gördükleri hizmetler sonucu oluşan ve saklanması tarihi,hukuki, idari ve çeşitli bakımlardan bir konuyu aydınlatmaya yarayan arşivlik malzemeninmuhafazası, tasnifi ve erişime hazır hâle getirilmesi arşivcilik faaliyeti olarak tanımlanır.Arşivlerin temel görevleri arasında yer alan uygulamalar esnasında doğal olarak birtakımaksaklıklar veya sorunlar ortaya çıkmaktadır. Bu sorunların ortadan kaldırılması amacıyla devlettarafından zaman zaman kanun, tüzük, yönetmelik ve talimatnameler yayınlanmıştır. Söz konusuyazılı metinler arşivciliğin teorik alt yapısının oluşturulmasında önemli işlev görmüşlerdir. Budurum arşivcilik mesleğinin, diğer mesleklerde de olduğu gibi kendine has birtakım aşamalardangeçerek gelişme göstermesini sağlamıştır. Bu makalede ele alınacak olan ve 1882 yılında BahriyeNezareti tarafından yayınlanan arşiv talimatnamesi de Türk arşivcilik tarihinin yazılı metinlerindenbiridir. Arşivcilik tarihine ışık tutan ve arşivcilik literatürüne katkı sağlayan bu talimatnamede,işlemi tamamlanan evrakın muhafazasına ve erişimine ilişkin arşiv memurlarının uyacaklarıkurallar detaylı olarak açıklanmıştır

Abstract

The storage, classification and accessibility of archival material, which is formed as a result of the services provided by public institutions and organizations, and which is used to illuminate a matter in terms of its historical, legal, administrative and various aspects, are defined as archival activity. Naturally, some malfunctions or problems arise during the applications that are among the main duties of the archives. Laws, regulations and directives were issued by the government from time to time in order to eliminate these problems. These written texts played an important role in the formation of theoretical infrastructure of archiving. This situation enabled the profession of archiving to progress through a number of stages, as in other professions. The archive instruction that will be discussed in this article and published by the Naval Ministry in 1882 is one of the written texts of Turkish archival history. In this instruction, which sheds light on the history of archiving and contributes to the archival literature, the rules to be followed by the archivists regarding the storage and access of the completed documents are explained in detail.