Kırgız Halkının Gözünden Gorbaçov: Bir Sözlü Tarih Çalışması

Özet

Mihail Gorbaçov 1986’da Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği’nde (SSCB) glasnost (açıklık) veperestroyka (yeniden yapılanma) girişimlerini başlatmış; Birliğin daha etkin ve verimli hale gelmesi içinbüyük umutlarla radikal adımlar atılmıştır. Gorbaçov’un reformları dünyada geniş ilgi toplamış, kendisineyaygın bir popülerlik kazandırmıştır. Görev süresi sona erdikten sonra da Gorbaçov Türkiye dâhil SSCBsonrası ülkeler dışında uzun yıllar SSCB tarihinin en önemli simalarından biri olarak tanınmıştır.Gorbaçov’un başlattığı reformlar yöneticilerin beklemediği bir şekilde ülkenin dağılmasına ve hattaSSCB’nin sona ermesine yol açmıştır. Bu olaylar silsilesi içinde Kırgızistan 31 Ağustos 1991’debağımsızlığına kavuşmuştur.Bu çalışmada istemeden de olsa Kırgızistan’ın bağımsızlığına giden yolu açan Gorbaçov’un Kırgızistan’danasıl görüldüğünün ortaya konulması amaçlanmaktadır. Bunun için hayatının önemli bir kısmını SSCB’deyaşamış, 1991’de elli yaşın üstünde olan 48 kişiyle sözlü tarih çalışması gerçekleştirilmiştir. Çalışmanınbulguları, Gorbaçov’un bu kuşak tarafından Kırgızistan’ın bağımsızlık yolunu açan kişi olarak saygı görmesiyerine, SSCB’nin yıkılışındaki rolü nedeniyle son derece olumsuz bir şekilde algılandığını göstermektedir.

Abstract

Mikhail Gorbachev initiated reforms called glasnost and perestroika in the USSR, in 1986, and made radical steps with great hopes in order to enhance the efficiency and productivity of the Union. Gorbachev’s reforms were greeted with enthusiasm in the world, and he obtained an immense popularity. Even after his presidency his popularity remained as one of the most celebrated historical figures of the USSR outside of the post-USSR countries – including Turkey - for long years. The reforms introduced by Gorbachev resulted in the dissolution of the Union and even in the termination of the USSR as an unintended consequence for the rulers. Thus Kyrgyzstan acquired its independence. This study aims to present, how in Kyrgyzstan Gorbachev is being perceived, who unintentionally opened the road to its independence. The data has been collected through a study of oral history conducted with 48 correspondents over 50 years of age during the independence and had lived in the USSR. The data demonstrated that vast majority of this generation perceives Gorbachev very negatively because of his role in the dissolution of the USSR, instead of respecting him as a person, who had enabled Kyrgyzstan’s independence.