TÜRKİYE’NİN İLK KALKINMA BANKASI: TÜRKİYESANAYİ VE MAADİN BANKASININ FAALİYET HAYATININELEŞTİREL ANALİZİ

The First Development Bank of Turkey: Critical Analysis of the Industry and Mines Bank of Turkey

Özet

Türkiye Sanayi ve Maadin Bankası Cumhuriyetdöneminin ilk sanayi kalkınma hamlesinin en önemliunsurlarından biri olarak 1925 yılında kurulmuştur.Bankanın faaliyet hayatının analizi, hem Türkiye’ninsanayi kalkınma çabaları hem de bankacılık tarihiaçısından büyük bir önem taşımaktadır. Kuruluşkanununda Bankaya, kendisine devredilen fabrikalarıişletmek, sanayi ve madencilik şirketlerine iştirakederek mali ve idari destek sağlamak ve bu sektörlerekredi sunmak görevleri verilmiştir. Bu geniş görevtanımı faaliyet hayatı boyunca Bankanın önündeki enönemli zorluklardan birini teşkil etmiş olup, bununyanı sıra, Bankaya bu görevleri etkili bir şekildeyerine getirebilecek yeterli mali kaynak dasağlanmamıştır. 1932 yılına gelindiğinde ise, kuruluşhedeflerine bu şekilde ulaşılamayacağı anlaşılarakBanka tasfiye edilmiştir. Bu çalışmada söz konusugirişimin başarısızlığa uğramasının sebepleriaraştırılmaktadır. Araştırmanın sonuçlarına göreBankayı başarısızlığa götüren temel etkenler, kaynakyetersizliği sorununun yanı sıra, bu süreçte Bankanınmali tahsisatının önemli kısmını oluşturan iştiraklereaktarılan kaynakların verimli kullanılmayarak israfedilmiş olmasıdır.

Abstract

Industry and Mines Bank of Turkey was foundedin 1925 as one of the most important elements ofthe first industrial development attempt of therepublic period. The life of the Bank is of greatimportance in terms of analyzing both bankinghistory and industrial development efforts ofTurkey. In the establishment law, the Bank istasked with operating the factories assigned to itduring its establishment, providing financial andadministrative support by participating inindustrial and mining companies, and providingloans to all industry and mining sectors. Thiswide mission has been one of the most importantdifficulties for the Bank throughout its activitylife, and besides this, the Bank has not beenprovided with sufficient financial resources bygovernment to effectively fulfill all these duties.When it came to 1932, it was understood that theestablishment goals could not be achieved in thisway, and the Bank was liquidated. In this study,the main reasons for the failure of that enterpriseare investigated. This research suggests that,besides the lack of resources, the other mainfactor that led the Bank to failure is that theresources allocated to subsidiaries are not usedefficiently by these companies.