Ankara’dan Inebolu’ya Bilgi Üretimi: Bir İngiliz Ajanının 1905’teki Seyahati üzerinden Sosyo Ekonomik, Antropolojik ve Siyasi Gözlemler

THE KNOWLEDGE PRODUCTION FROM ANKARA TO INEBOLU:SOCIO-ECONOMIC, ANTHROPOLOGICAL AND POLITICALOBSERVATIONS OVER THE BRITISH AGENT’S TRAVEL IN 1905

Özet

Orta Doğu’daki sömürgelerini kontrol altında tutma ve bubölgedeki çıkarlarını koruma düşüncesi İngiltere’ninbaşlıca gayesi olmuştur. Orta Doğu üzerine üretilen herbilgi değerli görülmüştür. Emperyalist politikaların meşruzemini, üretilen bilginin siyasi ve ekonomik politikalarınşekillenmesiyle oluşturulmuştur. Bilgi üretmekanallarının en önemli kurumları bölge üzerinearkeolojik, tarihi ve etnografik araştırmalar yapankurumlar olurken, bilgi akışını sağlayanlar da OrtaDoğu’ya giden ve gönderilen ajanlar olmuşlardır. OrtaDoğu üzerinde bilgi üretimini seyahatleri üzerindengerçekleştiren ajanlardan biri de, Sykes-Picotantlaşmasının mimarlarından Mark Sykes’tır. Bu çalışmada, İngiltere’nin emperyalizm politikasının somut biryansıması olarak görülen, Mark Sykes’ın 1905 yılındaOrta Doğu’da gerçekleştirdiği seyahatinde tuttuğunotlarına odaklanacaktır. Sykes’ın bu gezisinde, çıkardığıinsan tipolojisi oryantalist bağlamda Batı üstünlüğününbir yansıması olarak oluşur. Ayrıca, istihbarati bir faaliyetgerçekleştirmiş olan Sykes’ın izlediği rota boyunca politikve antropolojik gözlemlerini ortaya koyarak 20. yüzyılınbaşlarında bilgi üretiminin ne derece önem arz ettiğini veSykes’ın İngiliz-Osmanlı politikası üzerine fikirlerini deortaya koymaktadır. Dolayısıyla bu çalışma, İngiltere’ninOrta Doğu üzerindeki bilgi üretimini, Mark Sykes’ınseyahati üzerinden, antropolojik irdelemelerin ve sosyo ekonomik gelişimlerin İngiltere’nin oryantalist veemperyalist bağlamında ne anlam ifade ettiğiniinceleyecektir

Abstract

The fundamental purpose of Britain was to controlhis colonies in the Middle East and protect hisinterests in the regions at the end of the 19th and thebeginning of the 20th centuries. Thus, all knowledgeproduction activity was valuable. The legitimateground of the imperialist policies was formed by theknowledge production through which political andeconomic policies emerged. The salient channels ofknowledge production became the societies and theinstitutions conducting archaeological, historical,and ethnographic studies and the agents were theproviders of information flow related to the MiddleEast. One of the agents with this mission was MarySykes, who was one of the signatories of the Sykes Picot Agreement. Thus, research will focus on MarkSykes’s travel, in which he visited Ankara andInebolu in 1905, as a reflection of Britain’simperialist policy. His categorization of people wasthe projection of Western superiority in theorientalist context. In addition, Sykes exposed hispolitical and anthropological observations in thescope of intelligence gathering. He also reveals histhoughts on Anglo-Ottoman relations. Thus, thisstudy will examine the knowledge production ofBritain in the Middle East over the travel of MarkSykes and reveal the significance of anthropologicalinspections and socio-economic developments inBritain's orientalist and imperialist context.