OSMANLI DÖNEMİNDE SELANİK HANLARI VE SAKİNLERİ

Özet

Bir liman ve ticaret şehri olan Selanik Türkler, Rumlar,Yahudiler, Bulgarlar, yabancı asıllı Levantenler gibi çokçeşitli etnik toplulukların yaşadığı kozmopolit bir yapıyasahipti. Ticari faaliyetlerin ve zanaatların geliştirilmesi içinözel bir gayret gösteren Osmanlılar bedesten, han,kervansaray, çarşı ve dükkânlar inşa ettirerek şehirde ticaribir merkez oluşturmuştur. Bu merkezin önemliunsurlarından biri olan hanlar, yolcu hanları ve ticarethanları olarak şehrin sosyo-ekonomik hayatında önemli birrol oynamıştır. Yolcu hanlarında yolcular, resmi görevliler,gezginler, askerler, esirler ve göçmenler konaklamış, ticarinitelik taşıyan hanlarda ise esnaf, zanaatkâr, tüccar ve diğermeslek erbabı faaliyet göstermiştir. Osmanlı’nın sondöneminde ise konaklama ve ticaretin dışında bazı hanlareşkıyanın toplandığı ve bombalama olaylarına hedef olanmekânlar olarak kendinden söz ettirmiştir. Zaman zaman hijyen ve konfor açısından yabancıgezginlerin eleştirisine maruz kalsa da hanlar sakinlerininihtiyaçlarını asgari şartlarda karşılamaya devam etmiştir.XIX. yüzyılda ise geleneksel hanlardan farklı olarak şehirdeçoğu rıhtım üzerinde olmak üzere Avrupa standartlarındayeni oteller açılmıştır. Modern binalı, temiz ve konforlu olanbu oteller yolcular tarafından tercih edilmiştir. Şehri etkileyen yangınlardan hanlar da nasibini almış,birçoğu ortadan kalkmıştır. Özellikle 1917 yılında çıkanbüyük yangın sırasında otellerin ve büyük hanların çoğuyanmıştır. Bir kısım hanlar ise zamanın tahribatınadayanamayarak yıkılmış, yerlerini otel veya başka yapılarabırakmıştır.

Abstract

Thessaloniki, a port and trade city, had acosmopolitan fabric including a wide variety ofresident ethnic communities such as Turks, Greeks,Jews, Bulgarians, and Levantines of foreign origin.The Ottomans, who endeavored to developcommercial activities and crafts, built a coveredTurkish bazaar, inn, caravanserai, bazaar and shopsand established a commercial center in the city. Theinns, important elements of this center, played avital role in the socio-economic city life as travelerand commercial inns. Travelers, officials,explorers, soldiers, prisoners and immigrants wereaccommodated in the traveler inns, whileshopkeepers, craftsmen, merchants and otherprofessionals stayed in the commercial inns.Certain inns were mentioned as places wherebandits gathered apart from accommodation andtrade and were targeted in bombings. Although it was often criticized by foreign travelersfor hygiene and comfort, the inns continued to meetthe residential needs with minimum satisfaction.Unlike traditional inns, new hotels, mostly built onthe docks, with European standards were built inthe city during the XIX. century. These hotels withmodern buildings, clean and comfortable werepreferred by the travelers from then on.