TÜTÜN TARIMININ SİNOP SANCAĞI’NDAKİ SOSYO-EKONOMİKYANSIMALARI (1839-1923)

Socio-Economic Reflections of Tobacco Agriculture in the Sinop Sanjak (1839-1923)

Özet

XVI. yüzyılın sonlarında Osmanlı topraklarına girişyapan tütün bitkisi, çeşitli yasaklara rağmen Osmanlıtoplumunun ve devletin önemli gelir kaynakları arasındayer aldı. XIX. yüzyılda devletin ekonomik dengelerinisağlamak adına ihtiyaç duyulan vergi kalemlerindenbirisi olan tütün, bu anlamda mühim bir yer teşkil etti. Nevar ki yabancı ortaklı tütün rejisinin denetimi altına girentütün ziraatı devlet, şirket ve halk bağlamında OsmanlıDevleti’nin son yıllarına damga vuran ticarî bir emtiahalini aldı. Sinop’ta da kendine yaşam alanı bulan bubitki, aynı şekilde gelir kapısı olmasının yanı sıraberaberinde sıkıntılar da getirdi. Bu çalışmada ise Sinop sancağında tütün ziraatının,yaygınlaşmasından başlayarak Cumhuriyetin ilkyıllarına kadar uzanan süreci ele alındı. Bu kapsamdaSinop Reji İdaresi’nin uygulamaları, tütün kaçakçıları ileReji kolcularının mücadelesi sosyoekonomikboyutlarıyla irdelendi. Elde edilen bulgular neticesindeOsmanlı döneminde Karadeniz’deki tütün üretimine dairSinop örnekleminden hareketle mikro ölçekli bir fikiroluşturulmaya çalışıldı.

Abstract

The tobacco plant, which entered the Ottomanlands at the end of the 16th century, was among theimportant sources of income for the Ottomansociety and the state despite various prohibitions.Tobacco, which was one of the tax items needed tomaintain the economic balance of the OttomanEmpire in the 19th century, had an important placein this sense. However, tobacco agriculture, whichwas under the control of the tobacco Regie withforeign partners, became a commercial commoditythat marked the last years of the Ottoman Empirein the context of the state, company and people. This plant, which found a living space for itself inSinop, was also an income channel as well asbrought troubles with it. In this study, the process from the spread oftobacco agriculture in Sinop to the first years of theRepublic of Turkey was discussed. In this context,the practices of the Sinop Regie Administration,the struggle of tobacco smugglers and the Regieguard were examined in terms of theirsocioeconomic dimensions. As a result of thefindings obtained, a micro-scale idea was tried tobe created based on the Sinop sample regardingtobacco production in the Black Sea during theOttoman period.