OSMANLILARIN SALGIN HASTALIKLAR TARİHİNE BİRKATKI: CENEVİZ TEMSİLCİLERİNİN GÖZÜYLE VEBASALGINLARI (1666-1678)

A Contribution to the History of the Epidemics of the Ottomans: Plague Outbreaks Through the Eyes of Genoese Representatives (1666-1678)

Özet

Salgın hastalıklar Osmanlı topraklarında oldukça fazlagörülen doğal afetlerden biridir. Özellikle Osmanlıcoğrafyasında başta İstanbul ve İzmir olmak üzere limankentleri hastalığın ana merkezleri konumundadır. Salgınhastalıklar içerisinde büyük can kaybına yol açan veXVII. yüzyıla kadar en sık görüleni vebadır. XVI. veXVII. yüzyıl veba hastalığı ile ilgili yapılan çalışmalarınyanısıra konu ile ilgili önemli kaynaklardan biri deCenova Devlet Arşivi’nde bulunan belgelerdir. Özelliklemezkûr yüzyıllarda Osmanlı topraklarında görev yapanCeneviz elçilerinin ve konsoloslarının mektupları ileraporları son derece değerlidir ve kıymetli bilgiler ihtivaetmektedir. Aynı zamanda iyi birer gözlemci olan bugörevlilerin yazışmalarına konu olan hususlardan biri deOsmanlı topraklarında başlarından geçenlerle ilgilidir.Çalışmamızda Ceneviz elçi ve konsoloslarının Osmanlıtopraklarında görülen veba salgınlarıyla ilgili tespitlerinive buna dair verdikleri bilgilerin ortaya konmasıamaçlanmaktadır. Resmin bütününü aydınlatan bazıhususlar ve örnekler üzerinden bir değerlendirmeyapılmaktadır.

Abstract

Epidemics are one of the most frequent naturaldisasters in the Ottoman lands. In the Ottomangeography, especially the port cities, mainlyIstanbul and Izmir, were the main centers of thedisease. Plague was the most widespread of theepidemics until the 17th century, which gave rise togreat loss. In addition to the studies on 16th and17th century plague, one of the important sourcesrelated to the subject is the documents in the GenoaState Archives. Especially the letters and reports ofGenoese envoys and consuls who served in theOttoman lands during the centuries mentioned areparticularly invaluable and contain significantinformation. One of the subjects of thecorrespondence of these officials, who were alsogood observers, is about what happened to them inthe Ottoman lands. This study aims to present thefindings of Genoese envoys and consuls regardingplague outbreaks in Ottoman lands and theinformation they provided about it. The studymakes an assessment on some issues and examplesthat clarify the whole picture.