XX. YÜZYILIN BAŞLARINDA OSMANLI DEVLETİ’NDECÜZZAM HAKKINDA BAZI TESPİTLER

Some Determination Leprosy in About The Ottoman State at The Beginning of $XX^{th}$ Century

Özet

Tarihi süreç içerisinde tam olarak ne zaman ortayaçıktığı bilinmemekle birlikte, cüzzam hastalığınınoldukça uzun bir geçmişi olduğunu söylemekmümkündür. Zira Eski Mezopotamya'nın çiviyazılarında dahi cüzzamdan bahsedildiğigörülmektedir. İnsan üzerinde meydana getirdiğideğişimler ve bulaşıcı bir hastalık olmasından dolayıtarih boyunca her zaman korkulan bir hastalık olancüzzam, Ortaçağ Avrupası'nda Tanrı'nın laneti olarakgörülmüştür. Uzun yıllar çaresi aranan cüzzamınOsmanlı Devleti'nde ne zaman ve nerede ortayaçıktığı hakkında kesin bir bilgi bulunmamaktadır.Bununla beraber hastalığın kuruluş döneminerastladığı kesindir. Osmanlı Devleti, söz konusudönemden itibaren cüzzamın yayılmasını engellemekve cüzzamlı kişileri tedavi edebilmek için ülkeninçeşitli yerlerinde cüzzamhaneler diğer bir ifadeylemiskin tekkeleri kurmuştur. XX. yüzyılın başlarınagelindiğinde cüzzam hala bulaşıcı ve tedavisibilinmeyen bir hastalık olduğundan Osmanlıtopraklarının çeşitli yerlerinde de cüzzam vakalarıgörülmeye devam etmiştir. Bu çalışmada da arşivkaynakları ışığında XX. yüzyıl başlarında Osmanlıülkesinde görülen cüzzam hastalığı ve söz konususüreçte Osmanlı ülkesi içinde ve dışında cüzzamakarşı yapılan tıbbi çalışmalar ele alınmıştır.

Abstract

Although it is not known exactly when itemerged in the historical process, it is possible tosay that leprosy has a long history. It is seen thatleprosy is mentioned even in the cuneiformwritings of Ancient Mesopatamia. Leprosy, adisease that has always been feared throughouthistory due to the changes it causes on man andbecause it is an infectious disease, was seen as thecurse of God in medieval Europe. There is noexact information about when and whereleprosy, which has been sought for many years,emerged in the Ottoman Empire. However, it iscertain that the disease coincided with theestablishment period. From that period onwards,the Ottoman Empire established leprosy lodgesin various parts of the country in order toprevent the spread of leprosy and to treat peoplewith leprosy. By the of the beginning $XX^{th}$century, since leprosy was still a contagiousdisease with an unknown treatment, cases ofleprosy continued to be seen in various parts ofthe Ottoman lands. In this study, in the light ofarchive sources, leprosy disease seen in theOttoman country at the beginning $XX^{th}$ andmedical studies against leprosy in the Ottomancountry in those in the process were discussed.