19. Yüzyılda Anadolu’daki Geleneksel Konutlarda Bezeme: Çankırı Örneği

THE DECORATION in TRADITIONAL HOUSESANATOLIAN in $19^{TH}$ CENTURY: THE EXAMPLE of ÇANKIRI

Özet

Çankırı, kültür ve sanat bakımından zengin bir şehirdir. Çankırı tarihi kent dokusunun önemli bir bölümünüevler oluşturur. Çankırı kalesinin güney ve batıyamaçlarında yoğunlaşan yapılar bazı yöresel farklılıklardışında geleneksel Türk evi özelliklerini taşırlar. Genelbir sınıflandırmayla Çankırı, ahşap çatkı arası kerpiçdolgulu, çıkma destekleri düz, iç sofalı ev tipleri ile KuzeyAnadolu kuşağında izlenen sivil mimarlık örneklerinibünyesinde barındırır. Şehrin eski iskân alanında evlerinesas cepheleri arazi yapısına uygun olarak güneyebakmaktadır. Kuzey cepheleri kapalıdır. Esas cepheleringüneşten ve arazi manzarasından faydalanması dış sofalıevlerin inşasına olanak vermiştir. Evlerin en eskiörnekleri dış sofalı plan tipindedir. Yapılar genellikleahşap çatkı arası kerpiç dolgu ile inşa edilmiştir. Ahşapmalzeme yapılarda kapı, pencere, tavan, döşeme, yüklük,gusülhane, pervaz ve çatı saçaklarında bezemesiz olarakkullanılırken, kimi yapılarda ise yapıların tavanlarında,merdiven korkuluklarında, kapılarında, çıkmapervazlarında, şerbetlik ve dolaplarında çeşitli bezemeleryapılarak kullanılmıştır.

Abstract

Çankırı is a city rich in culture and art. The housesconstitute the major parts of Cankırı’s historic urbanfabric. Aside from some regional differences; thehouses spreaded thick around the southern andwestern hillsides of Cankırı Castle bear thetraditional Turkish Houses features. With a generalclassification; Cankırı embodies the adobe filledtimber framing, console supported plain outer sofahouse types observed within the zone of NorthernAnatolia civil architecture samples. In the formerresidential area of the city, the houses’ main façadeoverlooks south, fittingly with the structure of theland. Whereas the northern facades are closed. Thefact that the main façades taking full advantage ofthe sun and the view of the hillside has allowed forthe construction of inner sofa type house. The oldestexamples of the houses are the inner sofa housetypes. Generally, the buildings have beenconstructed with gypsum braided, adobe filledtimber framing. Whereas wooden materials areused in constructions without being processed indoors, windows, ceilings, floors, carpets,bathrooms, moldings and roof eaves. In some cases,various ornaments have been used in the ceilings ofthe structures, on the steps of the stair railing, on thedoors, on the borders, in the grout and cabinets.