MUHASARA ve DEPREM: KAL’A-İ AĞRIBOZTAMİRATLARI (1688-1715)

Özet

Osmanlı döneminde Ağrıboz/Eğriboz, günümüz de iseChalkis adı ile anılan şehri koruyan kale Fatih SultanMehmed tarafından 1470 yılında Venediklilerdenalınmıştır. Kale zamanla Osmanlı devletininAkdeniz’deki en önemli merkezlerinden biri olmuştur.Konumu ve önemi kalenin sürekli olarak bakımınızorunlu kılmıştır. Fethinden Osmanlı Devleti’nin elindençıkıncaya kadar birçok kez tamirat gören kalenin enmaliyetli tamiratı ise Venedik muhasarası sonrasıdır.Kaleyi muhasara dışında yaşanılan depremler deetkilemiştir. Tamiratlar sadece kale tahkimatı ile ilgilideğil aynı zamanda suyolları ve kemerleri, cami, çeşme,bina gibi yapıları da içermiştir. Tamiratların kapsamı veyapılanlar kalenin, bir Osmanlı yapısına dönüşmesinezemin hazırlamıştır. XIX. yüzyılın sonuna doğruyıktırılan kale, Osmanlı ve dünya kültür mirası açısındanönemli bir kayıp olmuştur. Bu minvalde, Ağrıbozkalesinin Venedik muhasarası sonrasından 1715 yılınakadar olan tamiratları arşiv belgeleri ışığındaincelenmiştir. Yapılan bu çalışma ile, OsmanlıDevleti’nin, sınırları dahilinde tamir veya yeniden inşaçalışmalarına verdiği önemi ortaya koymak ve bunlarınne şekilde uyguladığını tespit etmek amaçlanmıştır.

Abstract

The castle, which protected the city called Ağrıboz /Eğriboz during the Ottoman period and Chalkistoday, was taken from the Venetians by Fatih SultanMehmed in 1470. Over time, the castle became oneof the most important centers of the OttomanEmpire in the Mediterranean. Its location andimportance necessitated the constant maintenanceof the castle. The most costly repair of the castle,which has been repaired many times from itsconquest until it was lost by the Ottoman Empire, isafter the Venetian siege. Earthquakes experiencedoutside the encirclement also affected the castle. Therepairs were not only related to fortifications butalso included structures such as waterways andarches, mosques, fountains, and buildings. Thescope of the repairs and the things that have beendone have prepared the ground for thetransformation of the castle into an Ottomanstructure. The castle, which was destroyed towardsthe end of the XIXth century, was an important lossin terms of Ottoman and world cultural heritage. Inthis regard, the repairs of the Ağrıboz Castle fromthe time of the Venetian siege to 1715 wereexamined in the light of archive documents. Withthis study, it is aimed to reveal the importance givento the repair or reconstruction works within theborders of the Ottoman Empire and to determinehow it applied them.