Harran Ovası koşullarında makarnalık buğday (Triticum durum Desf) bölge verim denemelerinde bazı istatistik analizler

Some statistical assessments in durum vheat (TRiticum durum desf) in regioanl yield trials in Harran Plain

Özet

Tane verimi ve bazı verim öğeleri arasındaki ilişkileri incelemek amacıyla makarnalık buğday bölge verim denemeleri Şanlıurfa da yağışa dayalı, Akçakale de ilave sulanan koşullarda 2000-2001 ürün yılında denenmiştir. Denemeler 25 çeşit x 4 tekerrürlü tesadüf blokları deneme desenine göre kurulmuştur. Çeşitli verim öğeleri ve tane verimi; varyans analizi, korelasyon, path ve regresyon analizi yoluyla incelenmiştir. Varyans analiz sonuçlarına göre; kuruda ve suluda verim bakımından standart çeşitleri geçen hatlar tespit edilmiştir. Yapılan analizlerde korelasyon, path ve regresyon sonuçları birbirini destekler nitelikte bulunmuştur. Kuru ve sulu koşullarda başakta tane sayısı ve başakta tane ağırlığı ile tane verimi arasında istatistiki önemde olumlu ilişkiler tespit edilmiştir. Kuru koşullarda ayrıca m2 de başak sayısı ile tane verimi arasında da olumlu ilişkiler tespit edilmiştir. Her iki koşulda da başakta tane ağırlığının tane verimi üzerine doğrudan etkileri olumlu ve önemli bulunmuştur. Başakta tane sayısı ve başakta tane ağırlığı karakterlerinin seleksiyon kriteri olarak kullanılabileceği anlaşılmıştır Regresyon eşitliklerinin düşük determinasyon katsayısı $(R^2)$ değerleri, ele alınan karakterler için verimdeki değişimi açıklamak bakımından yetersiz olduklarını göstermiştir.

Abstract

This study aimed to investigate the relationships between yield and yield components in regional durum wheat yield trials, grown under rainfed condition in Sanliurfa and supplementary irrigation in Akçakale locations in 2000-2001 cropping season. Randomised complete block design with 25 entries and 4 replication was employed. Various yield components and grain yield were investigated through variance, correlation, path and regression analysis. Results, obtained from variance analysis indicated the presence of some advanced lines which out yielded to the best standard cultivators under rained and irrigated conditions. The results of correlation, path and regression analysis supported each other in all cases. It was concluded that grain weight $spike^{-1}$ and number of grain $spike^{-1}$ had positive effects on grain yield significantly under both conditions. Additionally, number of spike per m2 had also positive effect on grain yield under dryland condition. It was found that grain weight $spike^{-1}$ and number of grain $spike^{-1}$ could be used as selection criteria. Direct effect of grain weight $spike^{-1}$ on to grain yield was found to be positive and high. $R^2$ values, obtained from regression analysis indicated that regression equations were found to be inadequate to explain the variation in the grain yield.