Dergiler / Harran Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi / 2006 / Cilt: 10 - Sayı: 3-4
Farklı sulama düzeyleri ile son sulama zamanının pamuk verimi ve su kullanımına etkisi
- Sayfa
- 23–33
- DOI
- —
Özet
Bu çalışmada, farklı sulama düzeyleri ile son sulama zamanlarının pamuk verimi ve su kullanımına olan etkisinin araştınlması amaçlanmıştır. Arazi uygulamaları 1990 ve 1991 yıllarında Ç.Ü.Z.F. Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü Deneme Alanında yürütülmüştür. Araştırma altı farklı sulama düzeyi $(T_1, T_2, T_3, T_4, T_5, T_6)$ ile dört farklı son sulama zamanına $(S_2, S_3, S_4, S_5)$ sahip konulardan oluşmuştur. Böylece 6 farklı sulama düzeyine ve 4 farklı son sulama tarihine sahip konular elde edilmiştir. Deneme parsellerinin sulanmasında çizgi kaynaklı yağmurlama sistemi kullanılmıştır. Sulamalar, etkili kök derinliğinde kullanılabilir nem %40'a düştüğünde yapılmıştır. Sulamalar tam su alan ve 5 kez sulanması planlanan $(S_5T_1)$ konusunda 120 cm kök derinliğindeki toprak nemi tarla kapasitene getirilinceye kadar devam ettirilmiştir. Denemede, en yüksek verim ilk yıl 4 kez sulanan $S_4T_4$ konusundan 2800 kg $ha^{-1}$ ve ikinci yıl 5 kez sulanan $S_5T_2$ konusundan 4130 kg $ha^{-1}$ olarak alınmıştır. Bitki su tüketimi ilk yıl 98S mm ile $S_5T_1$, ikinci yıl ise 9S3 mm ile $S_5T_2$ konularında elde edilmiştir. Deneme konularında verim, su tüketimi ve sulama sayısı arasında doğrusal ilişkiler bulunmuştur. Elde edilen sonuçlara göre Çukurova koşullarında pamuğun optimum verim için en az 4 kez sulanması gerekmektedir. Son sulama 15 ağustos tarihinden sonra yapılmalıdır. Sulama düzeyinde %12-15 oranında yapılan kısıtlamalar verim üzerinde önemli bir etki oluşturmamaktadır. Su üretim fonksiyonları yardımı ile hesaplanan verim tepki etmeni (ky) değerleri sulama sayısına göre 0.64 ile 0.81; sulama düzeylerine göre ise 0.18 ile 2.60 arasında değişmiştir.
Abstract
In this study, it was aimed to determine effects of different last irrigation time and irrigation levels on yield and water consumption of sprinkler irrigated cotton. Research was conducted on Çukurova University research farms between 1990 and 1991. Treatments consisted on four different last irrigation times $(S_2, S_3, S_4, and S_5)$ and six irrigation levels $(T_1 T_2, T_3, T_4, T_5, and T_6)$ in this experiment. Line source sprinkler irrigation technique was used and different water levels were obtained according to distance from lateral line. Irrigation water was applied when available water amount reduced to 40% in the wetting depth. Irrigation continued until soil water content reached to the field capacity at 120 cm depth. The highest cotton yield (2800 kg $ha^{-1}$) was obtained in treatment $S_4T_4$ that were irrigated 4 times in 1991. In the second year of experiment the highest cotton yield was 4130 kg ha in treatment $S_1T_2$ that were irrigated 5 times in 1992. Seasonal water consumptions of $S_5T_1$ , was 985 mm in 1991, and it was 938 mm in $S_5T_2$ in 1992. A linear relationships among cotton yield, irrigation number and water consumption were obtained from water-yield functions. To obtain optimum yield, cotton plants must be irrigated 4 times under Çukurova conditions and the last irrigation date must be after August 15. Cotton yield was not effected when irrigation rate has been limited about 12-15%. Using yield functions, yield response factors (ky) for cotton were calculated according to different last irrigation time and water levels. These factors varied between 0.64 to 0.81 for number of irrigation events and 0.18 to 2.60 for water levels.