Türkiye gıda güvence ve güvenirliğinde tohumların yeri ve önemi

Özet

Tohumluklar doğrudan veya dolaylı olarak insan beslenmesi açısından önemlidirler. Dolayısıyla ulusal gıda güvencesi ve güvenilirliği, ekosistem besin zincirleri ağındaki gibi bütünsellik içerisinde ve tüm faktörlerin karşılıklı etkileşimleri dikkate alınarak oluşturulmalıdır. Çalışmada, tohumlukların Türkiye'de gıda güvencesi ve güvenilirliğinin sağlanmasındaki rolü ve yerinin belirlenmesi ile gıda güvenilirliği risk analizinde dikkate alınması gereken boyutlarının ortaya konulması amaçlanmıştır. Bu amaçla konuya ilişkin araştırma çalışmaları, çeşitli dokümanlar ve 2000-2006 yılları tohumluk verileri değerlendirilmiştir. Türkiye'de 1984'den itibaren tohumluk dış alımının serbest bırakılması ve özel sektörün üretim ve ticaretinin teşvik edilmesinin yanı sıra endüstriyel tarımın biyoçeşitliliğe karşı olan doğası sonucunda yetiştiriciliği yapılan çeşit sayısı azalmış, yerel çeşitler, ekolojik tipler hızla yok olmaya başlamıştır. Otuz yıllık süreç içerisinde Türkiye'de ticari yetiştiriciliği yapılan bazı bitki türlerinde yerli çeşitler hiç kalmamış, yabancı ve hibrit çeşitlerin oranı %80-90'a ulaşmıştır. Sonuç olarak, Türkiye gıda güvencesi ve güvenilirliğinde tohumlukların çok Önemli rolü bulunmaktadır. Bu nedenle ülke tohumluk üretim ve ticaretinin gıda güvenilirliği ve biyogüvenilirlik boyutlarıyla değerlendirilmesi gerekmektedir. Anadolu'nun zengin alt ekolojik birimlerinde çiftçiler tarafından geliştirilmiş tüm yerel çeşitlerin tohumluklarının kendi ekolojilerinde ve üretimde kullanılarak korunması, geliştirilmesi için acilen yasal, kurumsal düzenleme ve iyileştirmeler yapılmalı, küçük çiftçiler bu yönde desteklenmeli, "ulusal gıda egemenliği" sağlanmalıdır.

Abstract

Seeds also directly or indirectly are important for the human nutrition. For this reason, the national food safety and security should be established in the wholeness of the food chain of the ecological system considering interactions among all factors. In this study, it is aimed to achieve all aspects of the seeds to be considered its role and importance in food safety risk analysis. For this purpose, the literature survey in this subject has been carried out and the documentation and the data for seeds from 2000 to 2006 were evaluated. In Turkey since 1984, after the permission of the import of the seeds, encouragement of the private enterprises for production and trading and the conflicting nature of the industrial agriculture to the biodiversity, the varieties cultivated were drastically decreased and the local varieties and ecological types have started to vanish. In the last 30 years in the some commercially cultivated plants in Turkey, local varieties have become extinct and the percentages of the hybrid and exotic varieties have reached to 80-90%. Therefore, the food safety and bio safety of the country's seeds production and trading has to be considered in all aspects. Urgent governmental regulations, reorganisations and improvising should be considered in the rich sub-ecologies of Anatolia, all local varieties of seeds produced by the farmers should be preserved by using in their own ecosystems and cultivation, small farmers should be supported in that aspect and "The National Food Sovereignty" should be established.