Üretim mi, Tüketim mi Belirleyici? 1990-2015 yıllarında Türkiye CO2 Emisyonlarının Kaynakları ve Politika Etkileri

Is Production or Consumption the Determiner? Sources of Turkey’s CO2 Emissions between 1990-2015 and Policy Implications

Özet

Türkiye’nin CO2 emisyonları 1990’dan beri istikrarlı bir şekilde artmaktadır. Bu artışın arkasındaki sosyoekonomik faktörlerin etkilerinin belirlenmesi, eyleme geçmek için hangi sektörlere ve hangi tür politikalara öncelik verilmesi gerektiğini belirlemeye yardımcı olabilir. Bu çalışma, Yapısal Ayrıştırma Analizi metodunu kullanarak 1990-2015 döneminde beş yıllık aralıklarla CO2 emisyon değişimine başlıca katkı yapan faktörleri tanımlamaktadır. Sonuçlar, CO2 emisyon artışının kişi başına harcama ve nüfus faktörlerinden kaynaklandığını, emisyon katsayısı faktörünün ise emisyonu azaltıcı bir etkiye sahip olduğunu göstermektedir. Üretim tarafı faktörleri tüketim tarafı faktörlerinin oldukça gerisinde kaldığı için net emisyon pozitif olmuş ve CO2 emisyonundaki asıl belirleyici tüketim olarak bulunmuştur. En çok katkıda bulunan sektörler Elektrik, Kara Taşımacılığı ve Mineral olmuştur. Yenilenebilir enerji yatırımlarını hızlandırmak ve enerji verimliliği önlemlerini sürdürmek, elektrik ve petrol tüketimine karbon vergisi koymak, toplu taşımayı ve temiz yakıt ve araç kullanımını teşvik etmek, inşaatı yavaşlatmak ve tüketim davranışlarını değiştirmek, özellikle de yüksek emisyonlu ürün ve hizmetlere olan talebi azaltmak için tüketici bilincini artırmak en öncelikli politikalar olmalıdır.

Abstract

Turkey’s CO2 emissions have been steadily increasing since the 1990s. Determining influences of socioeconomic factors behind thisincrease can help identify which sectors and what types of policies should be prioritized to go into action. This paper identifies themain contributors to CO2 emissions change within five-year intervals during 1990-2015 by adopting the Structural DecompositionAnalysis (SDA) method. The results show that CO2 emissions increase was driven by per capita expenditure and population factors,while emission coefficient factor had a reducing effect on emissions. As the production side factors fell pretty behind theconsumption side factors, net emissions were positive and the actual determiner in CO2 emissions was found as consumption. Themost contributing sectors were Electricity, Land Transportation and Mineral. Speeding up renewable energy investments andcontinuing energy efficiency measures, placing a carbon tax on electricity and oil consumption, promoting public transport and useof clean fuels and vehicles, slowing down construction and raising consumer awareness to change their consumption behavior,particularly to reduce demand for high emitting products and services should be the top priority policies.