Geç Osmanlı Salattepe Populasyonu ve Cüzzam

Özet

Diyarbakır ili Bismil ilçesinin yaklaşık 14 km doğusunda bulunan ve Ortaçağ, Erken İslam ve Geç Osmanlı olarak tarihlenen Salattepe höyüğünden 2000-2008 yılları arasında gün ışığına çıkartılan iskelet kalıntılarının paleopatolojik analizleri gerçekleştirilmiştir. 57 bireyden oluşan populasyonun genel sağlık durumunun değerlendirilerek, diğer hastalıklara oranla frekansının az olmasına karşın, önemli bir enfeksiyonel hastalık olan cüzzam hakkında değerlendirme ya-pılmış ve Anadolu topluluklarındaki frekansı ile karşılaştırılmıştır. Salattepe topluluğunun de-mografik yapısının ortaya konması amacıyla, yaş ve cinsiyet analizi gerçekleştirilmiştir. İske-letler üzerinde kraniyal dikişlerin kaynaşma aşamaları, diş sürme dereceleri, kostal değişkenler ve symphysis pubis dikkate alınarak yaş, ayrıca kafatası, pelvisteki anatomik farklılıklar göz önüne alınarak cinsiyetleri belirlenmiştir (France, 2003; İşcan ve Krogman, 1993; Nemeskeri, 1970; Buikstra ve Ubelaker, 1994).Populasyonun % 53’ünü bebek ve çocukların oluşturduğu ve 0-1 yaş grubunda yüksek ölüm oranı olduğu ortaya konmuştur. Salattepe topluluğunda 12 birey ile temsil edilen kadınların ölüm yaşı ortalamaları 36.4 yıl, 17 birey ile temsil edilen erkeklerin 39.5 yıl ve toplam 28 bireyden oluşan bebek ve çocukların ölüm yaşı ortalamaları ise 12.01 ay olarak hesaplanmıştır. Salattepe populasyonu travma, enfeksiyonel hastalıklar, metabolik hastalıklar, deformasyonlar, eklem hastalıkları, hematolojik hastalıklar, diş ve ağız sağlığı açısından değerlendirilmiş ve oransal olarak en fazla enfeksiyonel hastalıklar ve eklem hastalıkları bulgulanmıştır. Populasyondaki enfeksiyonel hastalıklardan en dikkati çeken, üç cüzzam vakasıdır. 1 kadın, 1 erkek ve 1 çocukta, toplam 3 cüzzam hastalığı olan birey belir-lenmiştir. Rhinomaxillar deformasyonlar ve vücut kemiklerindeki deformasyonlar, hastalığın Lepramatöz tip olduğunu göstermektedir. Salattepe cüzzam bulguları, hastalığın Anadolu’da yayınlanmış olan dördüncü farklı lokasyonunu işaret etmektedir.