İngiliz Hukukunda Mandamus (Mandatory Order) İlkesi

Özet

İdari yargılama hukukunun güncel sorunlarından belki de en önemlisi, yargı kararlarının uygulanmaması sorunudur. Ayrıca bir kamu görevlisinin ya da bir kamu kurumunun kendisine verilmiş bir görevi yerine getirmemesi de önemli bir sorun olarak karşımıza çıkmaktadır. İşte bu gibi sorunları çözmek için, hukuk devleti ilkesinin bir gereği olarak bazı ülkelerde “yargısal emirler” düzenlenmiştir. Yargısal emirler, Fransa gibi Kara Avrupası Sistemini benimseyen ülkelerde uygulanmaya başlanmış olsa da, bu kurum İngiliz Hukuk Sistemi kökenli Anglo-Amerikan Sistemine dayanmaktadır. İngiltere’de yargısal emirler; “injunction” ve “prerogative orders”dır. Prerogative orders yani ayrıcalıklı emirler ise “certiorari (quashing order)”, “prohibition (prohibiting order)” ve “mandamus (mandatory order)” olmak üzere üçe ayrılmaktadır. Bu makalenin asıl konusunu oluşturan “mandamus”, Common Law veya kanunla yüklenmiş bir kamu görevinin icrası ya da yürütülmesi için bir kamu görevlisini ya da bir kamu kurumunu zorlamaya yönelik verilen yargısal bir emirdir. Bu bağlamda, makalede İngiliz hukuk sistemi ve yargısal emir yollarına genel olarak değinilip, yargısal emir türlerinden mandamus ilkesi açıklanmaya çalışılmıştır.

Abstract

P erhaps the most important current problem of the administrative law is nonapplicability of judicial decisions. There is also a public officer or a public authority who fails to fulfill a task assigned to him appears to be a major problem. In order to solve such problems, as a requirement of the rule of law, “judicial orders” is held in some countries. Judicial orders started to be implemented in countries such as France, which is adopted Continental European System, however this institution as a source taken from Anglo-American System is based on the English Legal System. UK judicial orders are “injunction” and “prerogative orders”. Prerogative orders or the privileged orders are divided into three categories; “certiorari (quashing order)”, “prohibition (prohibiting order)” and “mandamus (mandatory order)”. The main topic of this article, “mandamus” is a judicial review to force or to execute an order which is assigned to a public official or public body by Common Law or the law enforcement. In this context, the article briefly mentions about the British legal system and judicial orders in general, and then tries to explain the principle of mandamus as a type of judicial orders

Anahtar kelimeler: Common Law, yargısal emir, declaration, injunction, ayrıcalıklı emir, certiorari, prohibition, mandamus