Dergiler / Gümüşhane Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi / 2018 / Cilt: 9 - Sayı: 22
SÖZLÜK BİLİMİNDE TANIKLAMA VE SALÂH BİRSEL’İN TÜRKÇE SÖZLÜK’E TANIK OLARAK KATKILARI
- Sayfa
- 109–121
- DOI
- —
Özet
Sözlükler dillerin söz varlığını bir araya getiren eserlerdir. Bu eserler, sözlük biliminin belirlediği ilkelere görehazırlanır. Nitelikli bir sözlükte sözcüklerin anlamı, tanık cümlesi, yazımı gibi birçok özellik aranır. Bu yazı ikibölümden oluşmaktadır. İlk bölümde sözlük biliminde “tanıklama” üzerinde durulacaktır. Tanıklama “bir sözlükbiriminin anlam ve kullanımına açıklık getirmek için örnek verme” demektir. Bir sözcüğün kullanıldığı cümleyigörmek, onun anlamı ve cümleye katkıları boyutunda sözlük kullanıcısına geniş imkânlar sunar. İkinci bölüm,Salâh Birsel’in Kahveler Kitabı’ndan Türkçe Sözlük’e (TDK, 2011) tanık olarak alınabilecek örneklere ayrılmıştır.Bunun için eserin ilk baskısından (1975) yararlanılmıştır. Kitaptan sözlüğün tanıksız madde başı/içi sözcükleriveya çok anlamlı sözcüklerinin tanıksız anlamları için 30 örnek (bilisiz, büküntü, evetlemek…) derlenmiştir.Çalışmada belgesel tarama yöntemi kullanılmıştır. Bunların sözlüğün yeni baskılarına girmesi, sözlüktekitanıklayıcı yönün güçlenmesini sağlayacaktır.
Abstract
Dictionaries give general ideas about the vocabularies of languages. These works are prepared according to the principles of lexicography. In a qualified dictionary, many features of a word such as senses, examples, spelling are sought. This article has two parts. Firstly we will focus on “examples” in lexicography. Giving an example clarifies the meaning and use of a dictionary unit. Reading the word in a sentence context gives the dictionary user a wide range of possibilities in terms of its meaning and sentence. The second part is devoted to sentences and lingual units that can be taken as an example from Salah Birsel's Kahveler Kitabı to Turkish Dictionary (TDK, 2011). The first edition of the work (1975) was used for his study. 30 examples (bilisiz, büküntü, evetlemek…) collected for the entry words/words or poly semic Words which has no examples in their definition. Document analysis method was used in the study. Adding this examples into new editions of the dictionary will help strengthen the examples of Turkish Dictionary.