Dergiler / Gümüşhane Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi / 2019 / Cilt: 9 - Sayı: 3
Geç Kretase Yaşlı Bozat (Giresun, KD Türkiye) Plütonu’nun Petrografik, Jeokimyasal ve Petrolojik Özellikleri
- Sayfa
- 454–472
- DOI
- —
Özet
Doğu Pontidler Orojenik Kuşağı’nda (KD Türkiye) farklı boyut ve bileşimlerde olan Geç Kretase yaşlı plütonlar yaygın olarak yüzeylenmektedir. Bunlardan Bozat Plütonu (Giresun) yaklaşık KD-GB uzanımlı olup, Üst Kretase volkanik ve sedimanter kayaçları içerisine yerleşmiştir. Petrografik olarak, incelenen plüton ince-orta taneli olup, monzogabro bileşimlidir. Plüton kayaçları, genel olarak plajiyoklas (An53-88), ortoklas (Or59-74), kuvars, klinopiroksen (Wo40-45En42-44Fs12-17), biyotit (Mg#: 0.66-0.70), Fe-Ti oksit, apatit ve zirkon içermekte olup, genellikle monzonitik, poikilitik, nadiren pertitik doku gösterirler. Petrokimyasal olarak, incelenen plüton I-tipi, metalümin (A/CNK=0.76-0.93) ve şoşonitik karakterdedir. Ana ve iz element verileri, incelenen plütonun gelişiminde fraksiyonel kristallenme ± asimilasyonun önemli bir rol oynadığına işaret etmektedir. İncelenen plütonun ilksel mantoya normalize edilmiş iz element dağılımları, büyük iyon yarıçaplı litofil element, Th, Ce zenginleşmesi ve negative Nb, Ta ve Ti anomalisi göstermekte olup, bu kayaçların petrojenezinde yitim bileşeninin etkili olduğunu göstermektedir. Ayrıca, incelenen plüton kayaçlarının kondrite normalize edilmiş nadir toprak element dağılımlarında karakteristik olarak gözlenen konkav şekilli desen ve negatif Eu anomalisi, gelişiminde K-feldispat ± plajiyoklas ve klinopiroksen ayrımlaşmasının etkili olduğuna işaret etmektedir. Elde edilen tüm veriler, Geç Kretase yaşlı Bozat Plütonu’nun gerilmeli kıtasal yay ortamında oluştuğunu ve ana magmasının litosferik manto ve alt kabuktan türeyen ergiyiklerin karışımından türediğini ve kabuk içerisindeki magma odasında farklılaşarak yerleştiğini işaret etmektedir.
Abstract
Late Cretaceous aged intrusions in the Eastern Pontides Orogenic Belt in NE Turkey are common in varying sizes and compositions. Of these, Bozat Pluton (Giresun) extends nearly in the orientation of NE-SW and was emplaced into the Upper Cretaceous volcanic and sedimentary rocks. Petrographically, the studied pluton is compositionally fine to medium grained monzogabbro. The rocks of the pluton consist of plagioclase (An53-88), orthoclase (Or59-74), quartz, clinopyroxene (Wo40-45En42-44Fs12-17), biotite (Mg#: 0.66-0.70), Fe-Ti oxide, apatite and zircon with generally monzonitic, poikilitic, rare perthitic textures. Petrochemically, the studied pluton shows I-type, metaluminous (A/CNK=0.76-0.93) and shoshonitic features. The major and trace element data suggest that fractionational crystallization ± assimilation has played a significant role in the evolution of the studied pluton. Primitive mantle-normalized trace element patterns of rocks samples from the pluton exhibit enrichment in large ion lithophile element, Th, Ce and negative Nb, Ta and Ti anomalies, all of which suggest subduction component in their petrogenesis. Moreover, chondrite-normalized rare earth element (REE) plots of rocks from the pluton show characteristic concave-shaped patterns with negative Eu anomalies, all of which imply significant K-feldspar ± plagioclase and clinopyroxene fractionations in evolution of the pluton. All obtained data suggest that the Late Cretaceous aged Bozat Pluton has formed in an extensional continental arc, and parental magma of the pluton evolved from mixing of lithospheric mantle and lower crust-derived melts, and evolved differently within crustal level.