Küçük Menderes Nehri kıyı sulak alanının hidrojeokimyasal değerlendirilmesi

Özet

Hidrojeokimya, sulak alanların su tipini, beslenme-boşalma sınırlarını ve su-kayaç ilişkisinin tanımlanmasına yardımcı olur. Bu çalışmada, Türkiye' nin önemli sulak alanlarından biri olan Küçük Menderes Nehri kıyı sulak alanı araştırılmıştır. Çalışma alanı başlıca Selçuk olmak üzere Efes ve Şirince yörelerini de kapsamaktadır. Su örnekleri 2001 yılında, hidrolojik havza sınırı dahilinde, bulunduğu alanı temsil eden 43 noktadan alınmıştır. Küçük Menderes Nehri deltası oluşurken meydana gelmiş 3 göl ve 1 bataklık, bu sulak alanı temsil etmektedir. Gebekirse gölü, Akgöl ve Kocagöz Gölü karstik mermerler ve yağışlardan beslenmekte ve kanallar ile de Küçük Menderes Nehrine boşalmaktadır. Gebekirse Gölü sulak alanında 92 kuş türü vardır. Eleman bataklığı her kış Küçük Menderes Nehrinin taşması sonucu sellenmekte ve yazın da kuruyan alan bölgedeki insanlar tarafından tarım amaçlı kullanılmaktadır. Havzanın genelinde hidrojeokimyasal verilere göre dağlık alandan kıyı kesimine doğru su tipi Ca-Mg-HCOş ten Na-Cl ye doğru bir değişim göstermektedir. Selçuk ovasında tuzlanma olayı önemli bir problem teşkil etmektedir. Su tipinin değişmesi, ovadaki sulama ve içme suyu amaçlı açılan sondajlardan yapılan aşırı yeraltı suyu çekimine bağlıdır. Bu bağlamda, kıyıdaki deniz suyu girişimi gölleri ve bataklığı tuzlandırmaktadır.

Abstract

Hydrogeochemical properties help us to identify wetlands water type, discharge and recharge boundary of wetlands, water-rock interactions. In this study one of the most important wetland of Turkey that is Kucuk Menderes River Coastal Wetland was preliminary investigated. The study area includes Selçuk, Ephesus and Şirince. The water samples were collected from the crucial points of hydrological basin boundary of the wetland in 2001. There are 3 lakes and 1 swamp that were formed while Kucuk Menderes River Delta was occurred. Lake Gebekirse, Lake Akgol and Lake Kocagoz recharge from the karstic marble and rainfall; and discharge to the Kucuk Menderes River with channels. There are 92 bird species in Lake Gebekirse wetland. Eleman swamp is submerged every winter by floods from the Kucuk Menderes River and dries in summer and used as agricultural by local people. In general in the whole basin, according to the chemical data from hilly area to the coast, the water type changes between Ca-Mg-HC03 to Na-Cl. The salinization is an important problem in the Selçuk Plain. Changing of the water-types can be explained by excessive pumping of groundwater for drinking and agricultural uses. In this context, the sea water intrusion caused the lakes and swamp saline.