Heyelan hassasiyet haritalarının hazırlanmasında çok ölçütlü karar analizi yönteminin (ÇÖKA) kullanımı: Ayvalık (Balıkesir) örneği

Use of the multi-criteria decision analysis method for preparing landslide susceptibility maps: An example from Ayvalık (Balıkesir)

Özet

Bu çalışmada, çok ölçütlü karar analizi (ÇÖKA) yöntemi kullanılarak Balıkesir iline bağlı Ayvalık ilçesi ve yakın çevresinin 1/25.000 ölçekli heyelan hassasiyet haritalaması yapılmıştır. Bu amaçla litoloji, kayaçların bozuşma derecesi, yamaç eğimi, yamaç yönelimi, drenaj yoğunluğu, drenaj hatlarına uzaklık, arazi örtüsü ve bitki örtüsü yoğunlukları heyelanları kontrol eden parametreler olarak kullanılmıştır. Dikkate alınan her bir parametrenin ağırlık değerleri Analitik Hiyerarşi İşlemi (AHİ) yardımıyla belirlenmiş ve elde edilen ağırlık değerleri ait oldukları parametre haritalarına atanmıştır. Ağırlıklandırılmış arametre haritaları, ağırlıklandırılmış lineer kombinasyon yöntemiyle üst üste çakıştırılmış ve böylece inceleme alanına ait bir heyelan hassasiyet haritası elde edilmiştir. Üretilen heyelan hassasiyet haritasının doğruluğunu belirlemek amacıyla arazi gözlemleri, hava fotoğrafları ve uydu görüntüleri yardımıyla çıkarılan heyelan envanter haritası ile heyelan hassasiyet haritası çakıştırılmış ve her bir hassasiyet sınıfına düşen heyelanlı alanlar belirlenmiştir. Heyelan hassasiyetinin, yamaç eğimlerinin yüksek ve yüksek bozuşma derecelerine sahip andezit, bazalt ve piroklastik türü kayaçların yeraldığı alanlarda yoğunlaştığı belirlenmiştir.

Abstract

In this study, landslide susceptibility mapping of the Ayvalık district, Balıkesir (Northwestern Aegean), was carried out using multi-criteria decision analysis technique. For this purpose, lithology, weathering grade of the outcroped rocks, slope, aspect, drainage density, distance to drainage networks, land-cover and vegetation cover density were considered as landslide-controlling parameters. The weight values of these parameters were determined by analytical hierarchy process which is a part of multi-criteria decision analysis and the obtained weight values were assigned to relevant parameter maps. These weighted parameter maps were overlaid using weighted linear combination technique and thus a landslide susceptibility map of the study area was constructed. The high susceptibile areas were determined to be steep slopes and the areas where highly weathered andesite, basalt and its pyroclastics exist.