Özbek Türkçesi ve Türkiye Türkçesi atasözlerinde nezaketin yansıması

Özet

Daha önce Türkçede nezaketin ekler, kelimeler ve cümleler aracılığıyla güzel ve kendine özgü biçimde ifade edildiğini incelemiştik.1Bu makale Özbek Türkçesi ve Türkiye Türkçesi atasözlerinde nezaketin yansımasını ele almaktadır. Bu makalede Özbek Türkçesi ile Türkiye Türkçesi söz varlığının önemli kısmını alan atasözlerinde nezaketin ifadesini gösteren kendi yerini ve haddini bilme ile karşılıklı saygı ve sevginin ifade ediliği incelenmiştir. Özbek Türkçesi ile Türkiye Türkçesindeki atasözlerinde nezaket bazen açıkça ifade edilir, bazen de dolaylı anlatımla veya mecaz anlamda kullanılan (döşek, dayı, davet, kemik gibi) kelimeler aracılığıyla ortaya çıkar.

Abstract

The expression with the notion of respect in the Uzbek Turkish and Turkey Turkish. Earlier we studied how to express well-enough the words connected with notion of respect in the Turkish language with the help of words, additional forms of the words and sentences. This article is devoted to words in Uzbek Turkish and Turkey Turkish proverbs expressing respect. In this article we divided proverbs with component of “respect” into three groups: 1. To know one’s place (position). 2. Mutual respect. 3. Without any conditions. Sometimes Turkish and Uzbek proverbs with components of “respect” are expressed in direct and sometimes –in indirect meanings: blanket, uncle, offer, bone.