{-IcAk}ZARF-FİİL EKİ VE VARYANTLARI ÜZERİNE

Özet

Zarf-fiil ekleri, Türkçenin tarihî ve çağdaş dönemlerinde oldukça sık kullanılan eklerindendir. Bu durum, Türkçeyi zarf-fiil ekleri bakımından zengin bir dil hâline getirmekle kalmamış aynı zamanda tekdüze cümle düzeninden kurtararak dilin esnek bir görünüme kavuşmasına da vesile olmuştur. Bu bakımdan adı geçen eklerin, Türkçe ve Türkçe araştırmaları için önemi göz ardı edilemez. Zarf-fiil ekleri üzerine çeşitli dil çalışmaları yapılmıştır. Ancak zengin kullanım özelliklerine sahip olan bu ekler, yeni araştırmaların yapılmasını zaruri kılmaktadır. Bu amaçla, özellikle Eski Anadolu Türkçesi döneminde oldukça işlek olan {-IcAk} zarf-fiil eki ile varyantları ele alınmıştır. Çalışmada, Eski Anadolu Türkçesi dönemine ait eserlerde sık kullanılmış olan {-IcAk} zarf-fiil eki ve buna göre oldukça seyrek rastlanan ses değişimine uğramış (-ıcaŞ/-ıcah?/-IçAk/-UcAk/üçek) biçimleri ile {-IcAgIn (> -IçAgIn)}, {-IcAgAz (> -ıçaŞaz/-IcAgIz/-UcAŞAz)}, {-IcAgAzIn}, {icegzin}, {-IncAk (> -UncAk/-ıncaŞ/-ıncah?)}, {-incegin}, {-IncAgAz (> -incegüz/-uncaŞaz)}, {ah?caŞaz} ve {-ıcaŞŞaz} biçimindeki genişlemiş varyantları yapı, işlev ve kullanım gerekçeleri bakımından değerlendirilmiştir

Abstract

Gerund suffixes are suffixes that have been quite frequently used in the historical and contemporary periods of Turkish. This situation has not only rendered Turkish rich in terms of gerund suffixes but also served to give it flexibility by ridding it of the structure of the monotonous sentence. In this respect, the significance of the said suffixes cannot be ignored with regard to Turkish and studies on Turkish. Various studies have been conducted on gerund suffixes but these suffixes, which offer a rich scope of uses, require that new studies be implemented. To this end, {IcAk} gerund suffix, which was quite productive in the Old Anatolian Turkish period, and its variants have been dealt with in this study. The {-IcAk} gerund suffix, which was frequently used in Works belonging to the period of Old Anatolian Turkish, and its less frequently encountered forms that underwent sound changes, namely (-ıcaŞ/-ıcaḫ/-IçAk/-UcAk/-üçek) and its extended variants such as {-IcAgIn (> -IçAgIn)}, {-IcAgAz (> -ıçaŞaz/-IcAgIz/-UcAŞAz)}, {-IcAgAzIn}, {-icegzin}, {IncAk (> -UncAk/-ıncaŞ/-ıncaḫ)}, {-incegin}, {-IncAgAz (> -incegüz/-uncaŞaz)}, {aḫcaŞaz} and {ıcaŞŞaz} were evaluated in terms of structure, function and reasons for use