Dergiler / İnsan ve İnsan / 2020 / Cilt: 7 - Sayı: 24
Kaybedilen Yaşam Yılını Etkileyen Risk Faktörlerinin DEMATEL Yöntemi Kullanılarak İncelenmesi
- Dergi
- İnsan ve İnsan
- Sayfa
- 30–61
- DOI
- —
Özet
Bu çalışmada The Decision Making Trial and Evaluation Laboratory (DEMATEL) yöntemivasıtasıyla kaybedilen yaşam yılları (YLL) üzerinde etkili olan 19 risk faktörü arasındaki nedensonuç ilişkisi araştırılmış ve risk faktörlerinin göreceli ağırlıkları hesaplanmıştır. Bu yolla,sağlıklı geçirilen yaşam yılında kayıplara neden olması muhtemel risklerin bertaraf edilerek kıtolan kaynakların etkin kullanımının ve uygulamaya konulacak olası tedbirlerin etkililiğininsağlanması amaçlanmıştır. Elde edilen bulgulara göre 19 risk faktörü; 10’u etkileyen, 9’u iseetkilenen olmak üzere iki gruba ayrılmıştır. Etkileyen faktörler içerisinde alkol başta olmaküzere bağımlılığa neden olan maddelerin kullanımı, etkilenen risk faktörleri ve dolayısıyla kaybedilenyaşam yılı üzerinde en fazla etkiye neden olan faktörler olarak belirlenmiştir. Etkileyengrubunda yer alan 10 risk faktörünün ortaya çıkma olasılığı; uygulamaya konulacak olan sağlıklailgili ve idari tedbirler, bilinçlendirme ve küçük yaşta eğitim yoluyla büyük ölçüde bertarafedilebilir.
Abstract
In this study, the causal relationship between the 19 risk factors that have an effecton the years of life lost (YLL) was investigated by DEMATEL method. The relative weights ofthese risk factors were calculated. In this way, it is aimed to ensure the effective use of scarceresources and the effectiveness of possible measures that can be implemented by eliminatingthe risks that may cause harm in healthy life year. According to the findings 19 risk factors; Itwas divided into two groups as 10 affecting and 9 affected. Among the influencing factors, theuse of addictive substances, especially alcohol, has been identified as the risk factors affectedand hence the most effective factors on years of life lost. The probability of occurrence of 10 riskfactors in the affected group can be largely eliminated through awareness-raising, health andadministrative measures and early education.