Turizm Hareketliliğine Karşı İstikametten Bakmak: Türkiye’den Yurt Dışına Olan Seyahatlerin Görünümü

A Look at Tourism Mobility from the Opposite Direction: An Overview of Travelling Abroad from Turkey

Özet

Günümüzde bir milyardan fazla insan uluslararası seyahatlere katılmaktadır. Türkiye’yi her yıl dünyanın farklıülkelerinden milyonlarca turist ziyaret etmekle birlikte, Türkiye’den de dünyanın farklı ülkelerine olanseyahatlerin sayısı gittikçe artmaktadır. Ancak Türkiye’den yurt dışına olan seyahatlerin niceliğinde veniteliğinde meydana gelen değişimi ele alan akademik çalışmalar sınırlıdır. Türkiye turizmini bir bütün olarakanlamak için, Türkiye’ye olan turist akışı yanında, karşı istikametten bakarak Türkiye’den yurt dışına olanturizm hareketliliğini de incelemek gerekir. Bu çalışmanın amacı, son yıllarda sosyal bilimler içerisinde gelişenve hareketliliğin karşılıklı ilişkiler içerdiğini öne süren “Mobilite Teorisi” çerçevesinde değerlendirmek veTürkiye’den yurt dışına yapılan seyahatlerin görünümünü, gelişim sürecini, zamansal ve mekânsal değişiminive hareketliliğe etki eden dinamikleri incelemektir. Çalışmanın verileri 1970-2019 yılları arası Türkiye’denyurt dışına seyahat amaçlı olarak çıkanları kapsamakta olup, veriler TÜİK, Kültür ve Turizm Bakanlığı veDünya Turizm Örgütü’nden elde edilmiştir. Çalışmada, Türkiye’nin uluslararası turizm faaliyetlerine görekonumu, seyahatlerin farklı veya ortak yönleri ve değişen turizm hareketlerinin toplumsal, kültürel, ekonomikve politik yönü değerlendirilmiştir. Buna göre, Türkiye’de 1970’lı yıllarda seyahat amaçlı yurt dışına çıkanvatandaş sayısı 500 bin civarında iken, 2019’da 10 milyon seviyesine yaklaşmış, uluslararası hareketliliğebenzer şekilde “gezi, eğlence, sportif ve kültürel faaliyetler” amaçlı seyahatler artmış, seyahat edilen ülketercihlerinde akrabalık, komşuluk ilişkileri ve mekânsal yakınlık etkili olmuş, ancak kişi başı seyahatharcamaları azalmıştır. Bununla birlikte, gelişmiş ülkelerde yurt dışına seyahat edenlerin toplam nüfusaoranlarının %40’ların üzerindeyken Türkiye’de bu oranın %10’larda kalması, seyahate katılan kadınlarınoranının düşük olması ve karşılıklı gerçekleşen turizm hareketliliğinin toplumsal yansımaları, üzerindetartışılması gereken konulardır..

Abstract

different countries every year while the number of trips made from Turkey to different countries is increasing steadily. However, the number of studies addressing changes occurring in the quantity and quality of the traveling abroad from Turkey in the academic field is limited. In order to understand Turkey's tourism as a whole, it is necessary to look from the opposite direction and also examine the outgoing tourism mobility from Turkey in addition to the flow of tourists to Turkey. The aim of this study is to examine the dynamics that influence the outlook, the development process, temporal and spatial change and mobility of traveling abroad from Turkey within the framework of the "Mobility Theory" which has been developed in social sciences in recent years and suggests that mobility includes reciprocal relations. The data of the study covers travel abroad from Turkey between the years 1970-2019 obtained from TurkStat, the Ministry of Tourism and Culture and the World Tourism Organization. Turkey's position in international tourism activities, the common and different aspects of traveling and the social, cultural, economic and political aspects of changing tourism mobility have been evaluated in the study. Accordingly, while the number of citizens traveling abroad in the 1970s in Turkey was around 500 thousand, this figure approached the 10 million level in 2019; in a manner similar to international mobility, trips for "travel, entertainment, sports and cultural activities" have increased, kinship, neighborhood relations and spatial proximity have been effective in country preferences, however travel expenses per person have decreased. In the meantime, the ratio of those traveling abroad to the total population is over 40% in developed countries while this rate remains at 10% in our country, the rate of women participating in travel is low, and the social reflections of mutual tourism mobility are issues which need to be discussed.