Osmanlı Devleti'nde Yörükler ile Yerleşiklerin Kavgası: Kayıp Köyler Meselesi

The Struggle Between Nomad and Settlements in the Ottoman State: The Problem of the Lost Villages

Özet

Konar-göçerlerin hareketleri, nüfusun arttığı ve daha önemlisi devlet otoritesinin zayıfladığı dönemlerde, yerleşik köylünün yerini yurdunu terk etmesi için önemli bir unsur olmuştur. Nüfusun fazla olmadığı ve tarım alanının görece geniş olduğu ilk devirlerde, devlet otoritesi de güçlü olduğundan, konar-göçerlerin hareketleri bir sıkıntı oluşturmazken, ne yazık ki sonraki dönemlerde işler değişmiştir. Nüfusun artması, yerleşme dokusunun yoğunlaşması, tarım alanlarının artık yetersiz kalması ve hepsinden önemlisi, devlet otoritesinin zayıflaması ile konar-göçerler rahat ve pervasız hareketler yapmaya başlamışlardır. Yerleşik nüfusun ekim alanlarına zarar verdikleri gibi insanların canlarına kast etme ve hatta eşkıyalık yapma gibi kanun dışı işlere de başlamışlardır. Dolayısıyla yerleşik köylü bu sıkıntılar ile mücadele etmektense, kolay olanı tercih ederek yerini yurdunu terk etmişlerdir. Osmanlı iskân tarihi için önemli bir problem olan terk edilmiş/kaybolan köyler meselesini müstakil bir çalışmada ilk ifade eden kişi Suraiya Faroqhi'dir. 1976 yılında sunduğu "Anadolu İskanı ile Terkedilmiş Köyler Sorunu" başlıklı bildirisiyle araştırmacıların ilgisini bu konuya çekmek istemiştir. Fakat 1976 yılından yakın döneme kadar bu konuda müstakil bir çalışma yapılmamıştır. Bu çalışmada konar-göçer yerleşik mücadelesi Osmanlı Devleti'nde önemli bir problem olan terk edilmiş/kaybolan köyler problemi çerçevesinde değerlendirilecektir.

Abstract

The movements of nomads are an important factor for that settled peasants left their country in the periods of weak of state authority and increased population. In the first periods that there isn't more population and relatively large agricultural area, the movements of nomads didn't create a problem because of the strong state authority; but in the last periods unfortunately things changed. The increase in population, the intensification of settlement pattern is now inadequate for agriculture and most of all, the state authority weaken so, the nomads started to do ease and reckless moves. They caused damage to the plantations of the resident population and also they begun to works even illegal as banditry. So, settled peasants choosed easy thing rather than dealing with these problems and they left their country.The abandoned lost village is a serious problem of the Ottoman settlement history and It is firstly mentioned by Suraiya Faroqhi. She wanted to draw researchers' attention of this issue with the article that she presented named "Anadolu İskanı ile Terkedilmiş Köyler Sorunu" in 1976.But until recently since 1976, there is not an independent study on this issue. In this study, struggle between nomad and settlements in the Ottoman State will be evaluated in the context of the problem about abandoned/lost villlages.