Tanzimat Döneminden İtibaren Osmanlı Devletinde Sanayileşme Faaliyetleri

Industrialization Activities In The Ottoman Empire After The Tanzimat Reform Era

Özet

Osmanlı Devleti’nde Sanayi Devrimi öncesinde ekonomi, tarım, hayvancılık, el tezgâhlarında yapılan üretim ve ticarete dayanıyordu. XIX. yüzyıldan itibaren Osmanlı yöneticilerinin batılılaşma hareketleri çerçevesinde Avrupa’daki gibi fabrika üretimine dayanan bir sanayi politikası benimsediler. Bunun sonucu olarak sanayileşme faaliyetlerini yürütmek üzere sanayi komisyonları kurma, şirketleşme, uluslararası fuarlara katılma, fuar açma, sanayi mektepleri açma, ulaşım ağını geliştirmek için demiryolu yapma gibi geniş çaplı bir gayret içine girdiler. Fakat kapitülasyonlar, sermaye birikiminin bulunmaması, eğitimli insan gücünün azlığı gibi sebeplerle sanayileşmede istenilen sonuçlar elde edilemedi. Tanzimat’tan önce çoğu askerin ihtiyacını karşılamak üzere birtakım fabrikalar kuruldu. 1870’den sonra özel sektörün girişimi ile fabrikaların sayısı arttı ve şirketler kuruldu.1863 yılında sergiler açıp sanayii teşvik etmek, esnaf şirketleri kurmak ve sanayi okulları açmak üzere Islah-ı Sanayi komisyonu kuruldu. Yeni kurulan fabrikalarda çalışmak üzere Avrupa’dan teknik elemanlar ve yöneticiler getirildi. Yabancı uzmanlar vasıtasıyla bilgi transferi sağlanmaya çalışıldı. XIX. yüzyıl boyunca tarım, imalat ve hizmet sektöründe önemli gelişmeler oldu, fakat Osmanlı sanayisi Avrupa ile rekabet etmekten hala çok uzaktı.

Abstract

The economy in the Ottoman Empire before the industrial revolution depended on the production and trade in farming, livestock, and handcrafts. Starting from the 19th century, leaders of the Ottoman Empire embraced an industrial policy based on factory production as in Europe within the westernization movement. As a result, they engaged in an extensive effort such as forming industrial commissions, corporatization, attending international fairs, opening fairs, opening children’s homes, and building railways to improve transportation networks. However, due to capitulations, lack of capital stock, and lack of qualified work force, the desired results could not be achieved in industrialization. Several factories were built to provide for the needs of most soldiers before the Tanzimat reforms. The number of factories increased and companies were opened after 1870 with the ventures of private sector. To incentivize industry, establish crafts companies, and to open industrial schools, the Commission for Industrial Improvement was founded in 1863. Technical workers and managers were brought from Europe to work in the newly established factories. Through foreign experts, information transfer was done. There were important developments in farming production, and service sectors during the 19th century, however, the Ottoman Industry was far from competing with Europe.