KAZIM MEÇİYEV HAKKINDA YENİ ARAŞTIRMALAR VE KEŞİFLER

Özet

Kazım Meçiyev (1859-1945), modern Balkar edebiyatının kurucusu olan şair daha yaşarken bile eserleriyle halkın malı ve gururu oldu. K. Meçiyev'in eserlerinin savaş öncesi kayıtlarının tutulduğu KBNII arşivleri, 1942'de Büyük Vatanseverlik Savaşı yangınında yok olmuş ve şairin eserleri esas olarak halkın hafızası sayesinde günümüze kadar korunmuştur. Devrim öncesinden beri K. Meçiyev'in şiirleri tüm Balkarya'da ezbere biliniyordu. Birçok insanın, Kazım'ın eserlerini hafızalarından kaydettikleri özel defterleri vardı. Bu, şairin aynı eserlerinin farklı versiyonlarının varlığını da açıklamaktadır. Bu nedenle şiirsel metinlerin versiyonlarında genellikle ritmik kalıbı ve kafiye sistemini koruyan birçok eşanlamlı paralellik vardır. Sonraları yayıncılar ve araştırmacılar büyük şairin eserlerini bu defterlerdeki notlara dayanarak yayınladılar. Makale, ünlü folklorist T.M. Haciyeva tarafından 2016 yılında Rusya Bilimler Akademisi Arşivi'nin St. Petersburg şubesinde ortaya çıkarılan Kazım Meçiyev'in dinî şiirlerinden birinin kaydının çalışmasına ayrılmıştır. Kayıt, ünlü bilim adamı, Türkolog A.K. Borovkov tarafından 1929'da yapılmıştır. Bu çalışma, Kazım'ın eserlerinin kendisi hayatta iken yapılan ilk kayıtlarından olan nadir bir tarihî belgedir. Modern Karaçay-Balkar dilinin gelişiminin ilk aşamalarından birini yansıtır ve bilim adamlarının bu dili sistematik olarak incelemeye başladıkları dönemde ortoepinin özgünlüğünü korur. Metin, Latin alfabesi ile yazılmıştır ve edebiyat tarihinin yanı sıra linguistik açıdan da büyük ilgi görmektedir. Karaçay-Balkar dilinin kişi ve sayı gibi gramer kategorilerinin tasarımına, konuşmanın nominal bölümlerinin iyelik biçimlerinin çekimine dikkat çekmek gerekir. Metin aynı zamanda, şiirin bazı yayınlanmış versiyonlarının içeriğini de açıklığa kavuşturmaktadır. Çünkü Karaçay- Balkar dilinin seslerinin daha doğru bir şekilde kaydedilmesi, Arap alfabesindeki metinlerin çevirisinin aksine, önemli olması nedeniyle okuma için nesnel zorluklara neden olmaktadır. Her iki dilin fonetik sistemlerindeki fark bu metinde görülebilir. Bu makale K. Meçiyev'in bu şiirinin daha önce yayınlanmış versiyonlarıyla karşılaştırmalı bir analizi, şairin eserlerinin yayınlanmasıyla ilgili birçok güncel konuya ışık tutmaktadır. Makale, varyantların metinlerindeki yapı, kelime hazinesi, görsel araçlar, sözdizimsel yapılar düzeyindeki benzerlikleri ve farklılıkları tanımlayarak, şiirin içeriğinde kalan belirsiz yerleri yorumlamaktadır.1929 yılında yapılan bu kayıt, şiirin kuşkusuz Kazim Meçiyev'in şiiri olarak nitelendirilmesini mümkün kılması açısından da önemlidir. Yakın zamana kadar, yazarlığın alternatif bir versiyonu vardı: 2007'de Filoloji Doktoru K. Malkonduev, bu şiiri ünlü İslam kültürü ve eğitimcisi Dauut-Haci Şavayev'in eserlerinin koleksiyonuna dâhil etti ve eserin yazarının Dauut-Haci Şavayev olduğuna inanan Ş. Kuliyeva’ya atıfta bulundu (1979). Arşiv bulgusu, K. Meçiyev'in eserlerinin metinlerinin toplanması ve sistemleştirilmesi çalışmalarına devam edilmesi gerektiğini doğrulamaktadır. Nihai amaç da önemlidir - şairin edebî mirasının akademik bir yayınında eserlerinin tüm versiyonları bir araya getirilecek ve ciddi metinolojik çalışmalar yapılacaktır.

Abstract

Kyazim Mechiev (1859-1945) is the founder of modern Balkar literature. During his lifetime, the poet's work became the property of the people and their pride. The archives of KBNII, where the pre-war recordings of K. Mechiev's works were kept, burned down in 1942 in the fire of the Great Patriotic War, and the poet's works were preserved mainly thanks to the people's memory. From pre-revolutionary times K. Mechiev's poems were known by heart throughout Balkaria. Many had special notebooks in which they wrote down the works of Kazim from memory. This explains the existence of different versions of the same works of the poet that is why there are so many synonymous parallels in the versions of poetic texts, which usually preserve the rhythmic pattern and rhyme system. Subsequently, when publishing the works of the great poet, publishers and researchers relied on the notes in these notebooks. This article is devoted to the study of the record of one of the religious poems by Kyazim Mechiev, identified by the famous folklorist T. M. Khadzhieva in 2016 in the St. Petersburg branch of the Archive of the Russian Academy of Sciences. The text was recorded by the famous Turkic scholar A.K. Borovkov in 1929. The text is written down in Latin script and is of great linguistic interest, in addition to literary history. Attention is drawn to such grammatical categories of the Karachai-Balkarian language as person and number, declension of possessive forms of nominal parts of speech. The text also clarifies the content of the published versions of the poem due to a more accurate recording of the sounds of the Karachai-Balkarian language, in contrast to the transliteration of texts in the Arabic script, which causes objective difficulties for reading due to the significant difference in the phonetic systems of both languages. A comparative analysis of this entry with previously published versions of this poem by K. Mechiev sheds light on many topical issues related to the publication of the poet's works. The article defines the similarities and differences in the texts of the variants at the level of the plot, vocabulary, artistic means, syntactic constructions, interprets the remaining not entirely clear places in the content of the poem. It is also important that the recording of 1929 makes it possible to attribute this poem as undoubtedly K. Mechiev's. Until recently, there was an alternative version of authorship: in 2007, Doctor of Philology Kh. Malkonduev included this poem in the collection of works of the famous figure of Islamic culture and education Dauut-Khadzhi Shavaev, referring to the informant Sh. Kuliev (1979), who believed that the author of the work is Dauut -Hadji Shavaev. The archival find confirms that the work on collecting and systematizing the texts of K. Mechiev's works must be continued. The ultimate goal is also relevant - an academic publication of the poet's literary heritage, in which all versions of his works would be brought together and serious textological work would be carried out.