UZUN SÜRMÜŞ BİR GÜNÜN AKŞAMI’NDA İNSAN: ETİK DEĞERLERİN DAYANAĞININ YAŞAMSAL

Human in Uzun Sürmüş Bir Günün Akşamı: Vital Importance of Base of Ethical Values

Özet

İnsan dünyayı anlamaya ve anlamlandırmaya çalışır. Bu anlam arayışında, aynı zamanda dünya karşısında bir tavır alır. Bu, insanın bir dünya görüşüne sahip olduğu anlamına gelmektedir. İnsan, sahip olduğu dünya görüşüne göre de ahlaki yaşamını şekillendirmektedir. Dolayısıyla insanın genel olarak dünya hakkında fikirleri karışık olduğunda, bu durum ahlaki yaşamında da bazı problemlere yol açabilir. Yani genel olarak dünya karşısında ya da ahlaki yaşamda nasıl bir tavır alabileceği, nasıl bir duruş sergileyebileceği ve bunu nasıl yapması gerektiği konusunda zorluklar yaşayabilir. Bu noktada, etik bir tavır alırken gerçekleştirdiği etik değerlerin (sevgi, saygı, güven v.s.) dayanağının ne olduğu belirleyici bir öneme sahiptir. Çünkü bu dayanak, epistemolojik olarak doğrulanabilir ya da yanlışlanabilir olmadığında, yani bilgisel olarak sınanabilir olmadığında, bazı kritik durumlarda insanın yaşamının alt üst olması ve hatta insansal yaşamını sürdürememesi söz konusu olabilir. Bu çalışmanın amacı, bu bilgiler doğrultusunda, Bilge Karasu’nun, evrensel bir fenomenin tekil bir yaşayışını sunduğu “Uzun Sürmüş Bir Günün Akşamı” adlı eseriyle baş kahraman Andronikos’un yaşantısı üzerinden etik değerlerin dayanağının önemini göstermektir.

Abstract

Human beings try to understand and make sense of the world. In this search for meaning, they also adopt an attitude towards the world. This means that human beings have world-views. They form their moral lives, according to this world-view. Thus when the ideas that human beings have about the world are complicated, this brings about some problems in their moral lives. That is to say, they face difficulties with respect to what kind of attitude to adopt, how to make a stand and how to do this in moral life and generally towards the world. At this point, the base of the ethical values they fulfill (love/like, honour/respect/esteem, confidence) when establishing their ethical attitude has a determinative importance. Because when this basis is not epistemologically verifiable (or falsifiable), in some critical situations, it could turn one’s life upside down, sometimes even to the point that life cannot go on anymore. The aim of this study, in the direction of this information, is to show the importance of the basis of ethical values through the experiences of Andronikos, the protagonist of Uzun Sürmüş Bir Günün Akşamı by Bilge Karasu which presents a singular life of a universal phenomenon.