Doğu Karadeniz Dağlarında Yaylacılık

Özet

Pleistosen buzullaşması Anadolu'nun pek çok dağında olduğu gibi Kuzeydoğu Anadolu'daki dağlarda da derin izler bırakmıştır. Buzullaşmadan arta kalan U profilli tekne vadilerin tabanlarında çeşitli yükseltilerde yaylacılıkla ilişkili yerleşmeler vardır. Çevrede kısa mesafede, yükseltinin artması nedeniyle, karın yerden farklı zamanlarda kalkması, yaylacılığı doğrudan etkilemektedir. Bu nedenle kimi köylerde birden fazla geçici yerleşme dikey yönde farklı yükselti basamaklarında yer alırlar. Yer yer değişmekle beraber yayla göçü nisan ortalarında başlar ve ekim ayı sonuna kadar sürer. Yayla yerleşmeleri 1000 metreden yüksektedir. Mezraa ve aşağı yaylalar gibi yükseltisi daha az olan yerleşmelerde arıcılık ve bazı sebzelerin yetiştirilmesi de söz konusudur. Yaylacılıkla ilişkili evler genellikle ahşaptandır ya da pak şeklindedir. Günümüzde bazı yerleşmelerde geleneksel yaylacılığa ilişkin kullanım sayfiye amaçlı kullanıma dönüşmüştür.

Abstract

Pleistocene glaciations, as on the other high mountains of Anatolia, has left clear evidences on the Northeast Anatolian mountains. There are "yayla" settlements, on different altitudes at the bottom of "U" shaped valleys, which are remains of the Pleistocene. There is a close relation between glacier morphology and location of temporary settlements. Transhumance (Yaylacılık) is directly affected by the melting of snow at different times due to rapid increase of the altitude. Therefore, there are several temporary settlements belonging to the same village located on different altitude vertically Migration of transhumance starts in the middle of April and last until the end of October, the locations of transhumance settlements are more than 1000 meter high. At the lower altitude yayla's and mezraa's bee and vegetable farming are done. Houses are log cabin and "pak". Nowadays some temporary settlements in this area are transformed from the traditional yayla to summer resort area.