ÇAĞDAŞ SİYASET FELSEFESİNDE HEGEL'E DÖNÜŞ: AXEL HONNETH'İN DÜŞÜNCESİNDE TANINMA SORUNU VE ÖZGÜRLÜĞÜN TOPLUMSAL KOŞULLARI

BACK TO HEGEL IN CONTEMPORARY POLITICAL PHILOSOPHY: THE PROBLEM OF RECOGNITION AND THE SOCIAL CONDITIONS OF LIBERTY IN AXEL HONNETH S THOUGHT

Özet

Çokkültürcü teorilerin tanınma sorunu nu yeniden canlandırmasıyla, Hegelin düşüncesi de yeniden siyaset felsefesi alanındaki güncel tartışmaların merkezine taşındı. Bu teorilerde ortaya atılan sorulara uzak olmamakla beraber, adı eleştirel teoriyle anılan Axel Honnethin düşüncesi, günümüzde Hegel felsefesine geri dönüşün önemli bir aşamasını oluşturdu. Honneth, Kampf um Anerkennung (Tanınma Mücadelesi)nde ortaya koyduğu normatif içerikli toplum teorisi nde, Hegelin Jena dönemindeki eserlerine dayanarak, toplumda kabul görmemenin bireylerde yarattığı patolojileri ve bu patolojilerden beslenen çatışmacı ruhun, karşılıklı tanınma ilişkilerinin gelişmesinde ve tanınma alanının genişlemesinde oynadığı rolü göstermeye çalışır. İkinci dönem eseri olarak değerlendirebileceğimiz Leiden an Unbestimmtheit (Belirlenimsizlik Sı- kıntısı)nda ise, bu kez Hegelin son dönem eseri olan Hukuk Felsefesinin ilkelerine yönelir ve tanınmanın modern toplumlardaki kurumsal yapılarını, bireysel özgürlük ve toplumsal özgürlük arasındaki karşılıklı belirlenim ilişkisini sorgular. Honnethin kendi düşüncesinin evrimi, onu Hegelin farklı dönemlerindeki eserlerine yönlendirir. Böylece düşünür, bir yandan Hegel felsefesindeki dönüşümü takip etmemize izin veren bir okuma yaparken, diğer yandan Hegel düşüncesinin hala güncelliğini koruyan yönlerini açığa çıkarır ve bunlar üzerinde kendi normatif teorisini kurar. Honnethin kökenlerini Hegelde bulan tanınma teorisi, bu yönleriyle, eleştirel teorinin hem toplumun hem de düşüncenin tarihiyle kurduğu ilişkinin de etkili bir örneğini sunmaktadır.

Abstract

As the multicultural theories have revived the problem of recognition, Hegel s thought has moved once again at the center of contemporary debates in the field of political philosophy. Axel Honneth s thought -which has rather been associated with the critical theory, although not aloof to the problems raised by multicultural theories- has constituted an important step in this reactivation of Hegel s philosophy. In his normative social theory elaborated in Kampf um Anerkennung (The Struggle for Recognition: The Moral Grammar of Social Conflicts), Honneth efforts to demonstrate the individual pathologies caused by the lack of social recognition and the role of the conflicting spirit fuelled by these pathologies in the development of relations of mutual recognition and the expansion of the field of recognition, by drawing on Hegel s works of Jena period. Whereas in Leiden an Unbestimmtheit (The Pathologies of Individual Freedom: Hegel s Social Theory), which can be considered as his second-period work, he tends towards Hegel s late-period work, Philosophy of Right, and he questions the institutional structures of recognition in modern societies as well as the relation of mutual determination between individual freedom and social freedom. The evolution of his own thought orientates Honneth to Hegel s works of different periods. Thus, on the one hand the thinker performs a reading that allows us trace the evolution of Hegel s philosophy and on the other hand reveals those aspects of Hegel s thought that still preserve their actuality, and he constructs his own normative theory based on these aspects. In this respect, Honneth s theory of recognition, which finds its origins in Hegelian thought, constitutes an efficient example of the relation that the critical theory establishes with both the history of society and the history of thought.