PLATON'UN MAĞARASINA DÖNÜŞ YOLUNDA: HEIDEGGER, PLATON VE ALETHEIA

Özet

Bu makalede, Heidegger'in Platon dersi bağlamında 'aletheia' kavramı ontik ve ontolojik anlamları açısından sorunsallaştırılarak kavramın ontik ve yanıltıcı olan anlama biçimlerine işaret edilmektedir. 'Aletheia'nın ontik olarak anlaşılmasının önemli bir nedeninin, onun salt bir değilleme (Negation) olarak kavranması olduğu gösterilerek bu anlama biçimine karşı Platon felsefesi sınırları içinde onu ontolojik olarak anlamanın yolu önerilmektedir: Mağara benzetmesinin aşamaları aletheia'nın ortaya çıkmasındaki farklı değilleme aşamaları olarak yorumlandığında, 'aletheia' salt bir değilleme olarak değil, konumlayıcı bir değilleme (positive Negation) olarak ortaya çıkmakta, böylelikle ontik değil, Heidegger'in kastettiği ontolojik anlama sahip olmaktadır. Bu ontolojik anlamı kazanmasını sağlayan, benzetmenin son aşamasında filozofun 'mağaraya geri dönerek' mağaradan çıkmasını sağlayan ilk değillemenin de bir değillemesini, yani bir konumlamayı (Position) gerçekleştiriyor olmasıdır. Dolayısıyla, makalenin temel savı, aletheia'nın ancak konumlayıcı bir değilleme olarak anlaşıldığında ontolojik anlamına sahip olabileceği şeklinde özetlenebilir. Bu temel savın dışında öne sürülen bir yan sav da, 'Wahrheit'ı 'doğru' ya da 'doğruluk' olarak çevirmemizin, kelimenin alethik anlamını Türkçede çok daha iyi verdiği ve Türkçenin kendi dilsel sınırları içinde bu yazının temel savını anlamamızda bize yardımcı olduğu yönündedir. Bu yan sav, çeşitli felsefi ve dilbilimsel gerekçelerin yanı sıra, 'doğru'nun 'doğmak' ile eş-kökenli olduğunu ve 'doğu-ru' kelimesinden evrildiğini saptayan etimolojik gerekçelerle desteklenmektedir

Abstract

In this paper, the concept of 'aletheia' in the context of Heidegger's Plato lecture will be problematized in terms of its ontical and ontological senses, and various ways of ontical and misleading ways of understanding of aletheia' are pointed out. It is shown that the reason for understanding aletheia ontically is to conceive it as a mere negation. Next, a way of understanding aletheia ontologically is proposed against the ontical way of understanding it: if the stages of the allegory of the cave are interpreted as the very stages of the negation of a-letheia itself, then aletheia appears not as a mere negation, but as a 'positive negation'. In this way, 'aletheia' has its ontological meaning in Heidegger's sense rather than an ontical one. What enables aletheia to have its ontological meaning is the philosopher's 'negation of the negation', namely, his performance of a 'position' through his return to the cave in the last stage of the allegory. Thus, the main thesis of this paper can be summerized as that aletheia can be made sense of ontologically only as a positive negation. Another thesis of the paper maintained as a subthesis is that the translation of 'Wahrheit' as 'doğru' or 'doğruluk' enables us to capture in Turkish not only the alethic character of truth much better, but also its traditional sense as correspondence, and helps us to make sense of the main thesis of this paper within the linguistic limits of Turkish. This subthesis is supported by various philosophical and linguistic reasons, as well as etymological reasons which show that doğ-ru' and 'doğ-mak' have the same etymon in Ancient Turkish, and 'doğru' originates from 'doğ-u-ru'