FELSEFİ İNTİHAR YA DA ABSÜRDÜ AŞKINLAŞTIRMAK: CAMUS’NÜN KİERKEGAARD ELEŞTİRİSİNİ SORGULAMAK

PHILOSOPHICAL SUICIDE OR TRANSCENDENTIZING ABSURDITY: QUESTIONING CAMUS' CRITICISM OF KIERKEGAARD

Özet

Varoluş felsefesi birbirinden farklı ilgi ve yönelimlere sahip filozofları bir araya getiren ortak bir ana çıkış noktasına dayanır. Bu nokta, felsefenin sadece bir kavram çalışması olmayıp bizzat varoluşun kendi üstüne bir çalışma olduğu yönündeki kabuldür. Bir felsefe akımına ya da temayülüne bir köken atfetmek her ne kadar sınırlayıcı bir edim olsa da varoluş felsefesi köklerini, varoluşu yaşanan bir hakikat olarak değerlendiren Søren Kierkegaard’da bulur. Kierkegaard’ın öznel hakikati temel alan varoluşçuluğu, varoluş felsefesinin genel güzergahını da ortaya koyar. Kierkegaard’ın usçuluk karşıtlığı, absürd kavramı, edimselciliği, doğabilimleri eleştirisi, sıkıntı, umutsuzluk, korku, kaygı gibi psikolojik kavramları felsefi bağlama taşıması, özgürlük anlayışı, tercihi özneleşmenin şartı olarak belirlemesi gibi felsefi hareket noktaları varoluş felsefesinin temellerindendir. Ancak Kierkegaard’ın varoluş felsefesine mirası olan bu temalara yaklaşım tarzı, varoluşçu filozoflar tarafından dinsel alana vurgusu nedeniyle oldukça sert eleştiriler almıştır. Albert Camus, onun imana sıçrayışını felsefi intihar olarak değerlendirmiş ve bu tercihi absürdü yakalayan bir filozofun dinin güvenli alanına kaçışı olarak yorumlamıştır. Bu çalışmanın amacı varoluşçuluğa temel ana hatlarını veren Kierkegaard’ın Camus’nün eleştirileri bağlamında bir kaçış sergileyip sergilemediğini değerlendirmektir. Bu amaca binaen çalışmanın içeriği; Kierkegaard’ın Hegel’e reddiyesi ile şekillenen öznel hakikat anlayışı ve bunun teorik ve pratik sonuçları; Kierkegaard’ın bir duygu ve kavram olarak absürdü yakalaması ve Camus’nün Kierkegaard’ın imana sıçrayışına eleştirilerinin değerlendirilmesi olarak belirlenmiştir. Çalışma için belirlenen problematik hem Kierkegaard’ın felsefesinde dinselliğin rolünü anlayabilmek, hem de Camus’nün eleştirilerinin varoluşçuluğun tektipleştirilmesine neden olup olmadığını analiz etmek açısından önem arz etmektedir.

Abstract

The philosophy of existentialism is based on a common starting point that brings together philosophers of different interests and orientations. This point is the acceptance that philosophy is not just a concept study, but a study of existence itself. Even though it is a restrictive act to attribute an origin to a philosophical movement or tendency, the roots of existentialism philosophy are based on Søren Kierkegaard, who accepts existence as a truth. Kierkegaard's existentialism, which is based on subjective truth, also reveals the general route of the philosophy of existentialism. Kierkegaard's philosophical starting points such as anti-rationalism the concept of absurd, actualism, criticism of natural sciences, to bring psychological concepts such as distress, hopelessness, fear, anxiety to the philosophical context, understanding of freedom and determination of preference as the condition of subjectification constitute the basis of the philosophy of existentialism. However, Kierkegaard's approach to these themes, which are his legacy to the philosophy of existentialism, has received harsh criticism by the existentialist philosophers for his emphasis on the religious sphere. Albert Camus considered his leap to faith as a philosophical suicide and interpreted this choice as the escape of a philosopher, who captured the absurd, into the safe realm of religion. The present study aims to examine whether Kierkegaard, who gave the main outlines to the philosophy of existentialism, adopted an escape in the context of Camus' criticism. In accordance with this purpose, the study includes an examination of Kierkegaard's understanding of subjective truth shaped with his refusal of Hegel and its theoretical and practical results, Kierkegaard’s capture of the absurd as a feeling and concept, and Camus's criticism of Kierkegaard’s leap into the faith. The problematic determined for the study is important in terms of both understanding the role of religiosity in Kierkegaard's philosophy, and analyzing whether the criticisms of Camus caused the uniformity of existentialism.