BİLİMİN ATEŞ HIRSIZLARI: HUME, SAUSSURE VE KUHN

Özet

Geliştirdiği paradigmalar kuramıyla Thomas Kuhn, bilimin sabit bir kökeni ya da mutlak bir amacı ve bu amaç doğrultusunda da birikerek ilerleyen bir gelişimi olmadığına işaret eden ilk figür gibi görünür. Bu durum, bilimi idealizmin içine sürüklediği aşkınlıktan kurtararak dünyevileştiren Kuhn’u da tıpkı Prometheus gibi geleneğin karşısındaki bir ateş hırsızı olarak değerlendirmemize izin verir. Bilim özelinde durum gerçekten böyle olsa da, düşüncenin gelişiminin yalnızca kendi içsel ilişkileri üzerinden değerlendirilebilecek olan modellerde gözlenebileceği fikri Kuhn’la birlikte ortaya çıkmış değildir. Bu çalışmada, Kuhn’un bilim alanında söz konusu ettiği model düşüncesine ateş taşıyan iki hırsızın daha olduğu belirgin hâle getirilecektir. İlk ve son neden gibi düşünceleri karşısına alarak, sahici bir metafiziğin yalnızca izlenimlerden ve bu izlenimler arasındaki ilişkilerden yola çıkarak oluşturulabileceğini ortaya koymuş olan David Hume’un, söz konusu model düşüncesinin gelişimine yön veren ilk ateş hırsızı olduğu söylenebilir. Bir diğer hırsız ise, 20. yüzyılın sessiz devrimcisi Ferdinand de Saussure’dür. Bir yandan göstergenin nedensizliğini vurgulayan Saussure, aynı zamanda dilin bir değerler dizgesi olduğunu ve göstergenin değişmezliğinin de yalnızca belli modeller için söz konusu olabileceğini ortaya koymuştur. Böylece bu sessiz devrimci, daha sonra Kuhn’la birlikte bilim alanında parıldayacak olan model düşüncesine ya da daha genel adıyla yapısalcı devrime ateşi taşıyan asıl figür olarak belirmiş olur.

Abstract

Thomas Kuhn, through his theory of paradigms, seems to be the first figure to point out that science has no fixed origin or an absolute purpose and an accumulative development towards that purpose. This allows us to consider Kuhn, who profaned the science freeing it from transcendency that idealism dragged it into, as a thief of fire vis-à-vis tradition, just like Prometheus. However, the idea that the development of thought can only be observed in models that can be evaluated through their own internal relations did not arise with Kuhn. In this study, it will be showed that there are two other thieves who had fanned the flame of Kuhn’s model theory in the field of science. It can be said that David Hume was the first thief of fire, who guided the development of the model theory by opposing ideas such as the first cause and final cause, and by demonstrating that a genuine metaphysics can only be created from impressions and the relationship between these impressions. Another thief is Ferdinand de Saussure, the silent revolutionary of the 20th century. Saussure, as well as emphasizing the arbitrary nature of the sign, demonstrated that language is a system of values and the invariance of the sign applies only for certain models. Thus, this silent revolutionary appears as the main figure, who carried the fire to the model theory, or more generally, to the structuralist revolution that would later shine with Kuhn in the field of science.