VARLIK VE ZAMAN’DA MEKÂNSALLIK ÜZERİNE

Özet

Bu yazı Martin Heidegger’in Varlık ve Zaman’da ortaya koyduğu mekânsallık düşüncesini eleştirel bir bakışla mütalaa etmektedir. Heidegger Varlık ve Zaman’da (§§ 22-24) gündelik tecrübenin yer algısına dayanan, boş ve homojen mekânı (uzayı) sistematik olarak dışlayan bir mekân tasavvuru ortaya koymuştur. Bu yaklaşım, esas itibariyle mekânı bir referansiyel sistem olarak dünya açısından düşünür. Buna göre, bilim ve matematiğin ve Descartes’tan Kant’a birçok felsefi teorinin kavramlaştırdığı ve sayıltıladığı mekân yapay bir inşadan ibarettir. Buna mukabil, Heideggerci anlamda mekân, yani yer olarak mekân, tüm boyutlarıyla insan varoluşunda, onun pratik karakterinde, “dünya-da-olma” fenomeninde temellenmektedir. Dasein’ın mekânsallığı onun asli varlık yapılarından birisidir. Ancak bu somut tecrübeye dayalı mekân düşüncesine rağmen Heidegger, ilginç bir şekilde, bedenin mekânı konstüte etme ve yaratmadaki rolünü ihmal etmiştir. Husserl ise insanın mekânsallığını kavramsallaştırırken münhasıran bedenin bu noktadaki kritik işlevine odaklanmıştır.

Abstract

This article explores in a critical manner the view of spatiality Martin Heidegger propound in Being and Time. Heidegger, in Being and Time (§§ 22- 24), propounds a view of space based on a perception of place belonging to everyday experience, one which systematically excludes the empty and homogenous space. This approach, essentially thinks of space in terms of world as a referential system. According to this, space as conceived and presupposed by science and mathematics as well as by many of the philosophical theories, from Descartes to Kant, is simply an artificial construct. As opposed to this, space in Heidegger’s sense, that is, space as place, is grounded in human existence with all its dimensions, in its practical character, in the phenomenon of “being-in-the-world”. Dasein’s spatiality is one of the primordial structures of Dasein’s being. Notwithstanding this idea of space based on concrete experience, Heidegger, interestingly enough, ignores the role body plays in the constitution and creation of space. Husserl, by contrast, exclusively focuses on the crucial function of body when he conceptualizes the spatiality of human being.