Einstein’a göre bilim, din ve felsefe: Din felsefesi açısından bir çözümleme

According to Einstein science, philosophy and religion: An analysis in terms of philosophy of religion

Özet

Albert Einstein, filozof-bilim adamı modelinin en önde gelen örneklerinden birisidir. Bir bilim adamı olmasına rağmen, o, din, Tanrı, metafizik ve felsefe gibi konularla da ilgilenmiş ve bu noktada ciddiye alınması gereken çeşitli görüşler ileri sürmüştür. Bu bakımdan, Einstein, dinî tecrübe ile bilim, fizik ile metafizik, din ile bilim arasında kayda değer bağlar ve ilişkiler kurmuştur. Bu ilişkilerin, önemli diyebileceğimiz metafizik ve felsefî uzantıları bulunmaktadır. Bu çalışma, bu uzantıları açığa çıkarma, inceleme ve felsefî olarak değerlendirme amacı gütmektedir. Buna göre, Einstein’ın din, bilim ve felsefeye dair görüşleri bizi felsefî açıdan iki önemli sonuca götürmektedir: Birincisi, din ile bilim arasında karşılıklı bir ilişki ve etkileşim vardır. Dolayısıyla din bilimi, bilim de dini etkiler. İkincisi, fizikten metafiziğe çıkan bir yol vardır. Bilim adamı, bakışını ayrıntılı olarak üzerinde çalıştığı parçadan bu âlemin bütünlüğüne kaydırdığında metafizikle karşı karşıya gelir. Bu bakımdan, fizik ile metafizik arasında bir bağ vardır. Son çözümlemede, bilimin sunduğu veriler, felsefeciye felsefe yapma imkânı sunmaktadır. Dolayısıyla, burada, Einstein örneği üzerinden bilimsel verilerin felsefî potansiyeline, din felsefesi yapma imkânına ve bu felsefenin (din, bilim ve felsefe arasında) ara bulucu veya köprü kurucu rolüne işaret edilmiştir.

Abstract

Albert Einstein is one of the most prominent examples of philosopher- scientist model. Although he is a scientist, he has also been interested in issues just as religion, God, metaphysics and philosophy, in this context put forward verious ideas that must be taken seriously. In this respect, Einstein has connected with noteworthy connections and relationships religious experience between science, physics between metaphysics and religion between science. There are the important metaphysical and philosophical implications of these relationships. This paper aims at revealing, studying and evaluating in terms of philosophy these implications. Accordingly, Einstein’s ideas about religion, science and philosophy leads to us two important conclusions in terms of philosophy: Firstly, there is an interaction and mutual relationship religion between science. Hence, religion affects science, science also affects religion. Secondly, there is a way which from physics to metaphysics. When scientist turns his eyes away from part to the integrity of this universe, he faces with metaphysics. In this regard, there is a relationship between physics and metaphysics. In the final analysis, data that science has presented give the possibility of philosophising to philosopher. From example Einstein, therefore here it has been pointed out the philosophical potential of scientific data, the possibility of the philosophising of religion, (among religion, science and philosophy) the mediator and bridging role of of this philosophy.