Vâcib ve mümkün kavramlarının kullanım Farklılığı

Özet

Vâcib ve mümkün kavramları İslam filozofların çok sıklıkla kullandıkları kavramların başında gelir. En çok kullanıldıkları alan metafizik ve mantığın müveccehe konusudur. Ortak kullanıma sahip olan vâcib ve mümkün kavramları iki disiplinde farklı bağlamlarda ele alınır. Metafizikte vâcib ve mümkün “varlık olması bakımından varlık” çerçevesinde ve illet konusuyla ilintili olarak incelenir. Müveccehede ise “bilinenden bilinmeyene ulaştırması bakımından ikinci tümeller” çerçevesinde ele alınır. Buna bağlı olarak da kullanımı çeşitlilik gösterir. Fahreddin Râzî’ye vâcib dört, Tûsi’ye göre altı şekilde kullanılır. Mantıkta mümteni ile vasıflanmayacak herşeye mümkün denirken dört ayrı kullanımı söz konusudur. Bu makalede, ortak kullanıma sahip olan vâcib ve mümkün kavramlarının metafizikteki kullanımlarıyla müveccehedeki kullanımlarının farkı üzerinde durulmuştur.

Abstract

The concept of necessity (vâcib) and posibility(mümkün) very often used by Islamic philosophers. Metaphysics and logic is the most used. Joint use of the concepts of necessity and posibility the two disciplines with are handled in different contexts. Necessity and metaphysics is possible “in terms of being asset entity” in connection with the subject are examined within the framework of the cause . If modality “from the known into the unknown in terms of transport, the second problem of universals” are considered within the framework. This will vary depending on use. The metaphysics of the cause is the distinction between possible and necessity. At the modality Fahreddin Râzî necessity to four, six-way used by Tûsi. In this article, the possible joint use of the concepts of necessity and metaphysics with a difference in their use modality focused on their use.