Mesleki alan ilgi envanteri(MAİ) nin yaş ve cinsiyet normlarına göre ulusal standardizasyonu

National standardization of the occupational field interest inventory (OFII) for Turkish culture according to age and gender

Özet

Problem statement: Interest can be defined as when an individual pays attention to an object without special effort, maintains her/his attention for a long time, and is aware of and transforms this attentiveness into a response and an attitude. Vocational interests indicate an individual s feelings about employment, courses of study, hobbies, free time activities and life choices. A multitude of interest inventories are used for measuring vocational interest throughout the world. Currently in the Republic of Turkey, however, there are very few available interest inventories being utilized for educational and/or research purposes. Most of them are only used to established norms. Purpose of the Study. The aim of this study is to create a standardization process which incorporates the values to be used as norms in Occupational Field Interest Inventories (Mesleki Alan İlgi Envanteri- OFII) s for sub-dimensions according to age (13-19+ years old) and gender in Turkey. Method: The application has been performed in Level 1 of Nomenclature of Territorial Units for Statistics (NUTS). Twelve provinces, one from each region, were used in this application. Within the research group, a sampling method based on probability was used. Participants ranged in age from 11 to 26, but most (98.8%) were between 13 and 20. The participants consisted of 3799 students, 51% men (n=1936) and 49% women (n=1863). The data for the study was collected online using the OFII during a period of approximately one month. In this study, independent samples t test and two-way ANOVA were used for the significance of mean difference. Findings and Results: There were significant differences favoring men in six sub-dimensions: mathematics, computer, agriculture-outdoor, engineering, political-financial sciences and sciences (p

Abstract

Problem durumu İlgi, bireyin isteği doğrultusunda, bir objeye karşı özel bir çaba olmaksızın dikkat ettiği, dikkatini uzun süre devam ettirdiği, farkında olduğu ve bunu tepki ve davranışa dönüştürmeye hazır olduğu içsel bir süreç olarak tanımalanabilir. Mesleki ilgi ise bir kişinin bir mesleğe ya da meslekle ilgili etkinliklere karşı gösterdiği hoşlanırım hoşlanmam veya fark etmez şeklindeki tepkileri olarak ifade edilmektedir. Yurt dışında yapılan pek çok çalışma ilgilerin cinsiyete ve özellikle ergenlik dönemindeki yaş aralıklarına göre farklılaştığını göstermektedir. Bu nedenle mesleki ilgi envanterlerinde cinsiyete ve ergenlik döneminin farklı yaş aralıklarına göre ayrı normlar oluşturulması gerektiği açıktır. Mesleki ilgilerin ölçülmesi konusunda Türkiyedeki ölçek sayısı oldukça sınırlıdır. Ayrıca bu ölçekler arasında güncel olanların sayısı daha da azdır. Bunun yanı sıra, bir ölçeği uyguladıktan sonra hangi değere göre ilgisi düşük ya da yüksek? Sorusuna yanıt olacak bir ölçüt değer de olması gerekir. Türkiyedeki en güncel ilgi envanterlerinden birisi araştırmacı tarafından 2008 yılında geliştirilen Mesleki Alan İlgi Envanteri (MAİ)dir. MAİ 14 alt boyuta göre bireylerin ilgisini ortaya koyan bir ölçektir. Araştırmanın Amacı Bu çalışmanın amacı MAİnin yaş (13-19+ yaşları) ve cinsiyete göre norm olarak kullanılabilecek sınırlarını belirleyerek ölçeğin Türkiye genelinde, bu yaş aralığı için, standardizasyonunu yapmaktır. Araştırmanın Yöntemi Uygulama, Türkiye İstatistiki Bölge Birimleri Sınıflandırmasına göre (Nomenclature of Territorial Units for Statistics NUTSTürkiye İBBS) düzey 1 içinden, her bölgeden bir il olmak üzere, 12 ile bağlı 24 ilçede, kura yöntemiyle seçilen ve 184 devlet okulunda yapılmıştır. Uygulama yapılan 184 okuldan 68i ilköğretim okulu ve 116sı lisedir. Araştırma kapsamında olasılığa dayalı küme örnekleme yöntemi kullanıldığı için sonuçlar Türkiyede 13-19+ yaşları arasındaki devlet okullarında eğitim gören bireylere genellenebilir. Katılımcıların yaşları 11 ile 26 arasında değişmekte olup çoğunluğu (%98,8) 13 ile 20 yaşları arasındadır. Araştırmaya katılan öğrencilerin yaş ortalaması 16,17 (medyan=16) ve standart sapması 1,84tür. Katılımcıların %51i (n=1936) erkek, %49u (n=1863) kız öğrencilerden oluşmaktadır. Araştırmanın verileri MEBe bağlı okullarda rehber öğretmen ve/veya okul yöneticisi eşliğinde bilgisayar ortamında toplanmıştır. Veriler 2009 yılında toplanmış olup, EĞİTEK tarafından oluşturulan sistem yaklaşık bir ay boyunca açık kalmış ve araştırmaya katılan öğrenciler 14 alt boyuttan oluşan MAİnin 156 maddelik formunu doldurmuşlardır. Çalışmada MAİnin geçerlik ve güvenirlik değerleri de test edilmiş ve MAİ geliştirme çalışmasındaki sonuçlarla uyumlu olduğu gözlenmiştir. Verilerin analiz edilmesinde betimsel istatistiklerin yanı sıra dağılımların normalliğinin test edilmesinden sonra bağımsız gruplar için t testi ve iki faktörlü ANOVA kullanılmıştır.