The mediator role of need satisfaction between subjective well-being and romantic relationships quality

İhtiyaç doyumunun öznel iyi oluş ve romantik ilişki kalitesi arasındaki aracı rolü

Özet

Problem Durumu: Romantik ilişkiler, beliren yetişkinlerin yetişkinliğe geçmelerinde ve kimlik keşiflerini tamamlamalarında önemli bir araç olmanın yanında, bu ilişkilerin kalitesi beliren yetişkinlerin kendilerini öznel açıdan daha iyi hissetmelerinin de önemli bir aracıdır. Örneğin yapılan çalışmalara göre, beliren yetişkinlerin ilişkilerinde, ilişki ortakları birbirlerine sosyal destek sunduklarında, daha az çatışma yaşadıklarında ve birbirine bağlanmaları güçlü olduğunda, bir başka deyişle yaşadıkları ilişkinin kalitesi olumlu olduğunda öznel iyi oluş düzeyleri daha olumlu bir noktaya gelmektedir. Bireylerin öznel iyi oluşlarını etkileyen önemli faktörlerden biri de ihtiyaç doyumudur. Öz belirleyicilik kuramına göre bireylerin doğuştan getirdikleri ve doyurmak durumunda oldukları üç temel psikolojik ihtiyaçları bulunmaktadır. Bunlar ait olma, özerklik ve yetkinlik olarak isimlendirilmektedir. İhtiyaç doyumu, romantik ilişkiler bağlamında ele alındığında, romantik ilişkilerde ait olma ihtiyacı, karşılıklı olarak eşlerin birbirleriyle kimliklerini, kaynaklarını, duygularını ve düşüncelerini paylaşmaları ve ortak faaliyetlerde bulunmaları anlamına gelmektedir. Eğer eşler arasındaki yakınlık yeterli düzeyde değilse, çiftlerin birbirlerine bağlanmaları eksik kalmakta ve ilişkiden aldıkları doyum da azalmaktadır Buna bağlı olarak da romantik ilişkide ait olma ihtiyaçları doyurulmamaktadır. Çalışmanın Amacı: Bireylerin romantik ilişkilerinde hem işlevsel davranmaları hem de mutluluğu yakalamaları, sağlıklı bir ilişki için önemlidir. Literatür incelendiğinde, öznel iyi oluş, ilişki kalitesi ve ihtiyaç doyumu arasındaki ilişkileri bir bütün olarak yapısal modelle inceleyen çalışmaların olmadığı görülür. Bu noktada bu çalışmada romantik ilişki niteliği, öznel iyi oluş ve ihtiyaç doyumu araındaki ilişkilerin yapısal eşitlik modeli çerçevesinde ele alınıp incelenmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda aşağıda yer alan hipotezlere yanıt aranmıştır: a) Öznel iyi oluş ve ihtiyaç doyumu arasında pozitif bir ilişki vardır. b) Öznel iyi oluş ve romantik ilişki kalitesi arasında pozitif bir ilişki vardır. c) Öznel iyi oluş ve romantik ilişki kalitesi arasındaki ilişkide, ihtiyaç doyumunun aracılık ilişkisi anlamlıdır. Araştırmanın Yöntemi: Bu araştırmanın bağımlı değişkeni öznel iyi oluştur. Araştırmanın bağımsız değişkenleri ise ilişki kalitesi ve ihtiyaç doyumudur. Araştırmada bir yapısal eşitilik modeli geliştirilmiş ve test edilmiştir. Araştırmada amaçlı örnekleme tekniiği kullanılmıştır (Fraenkel ve Wallen, 1993). Araştırmada araştırmaya alınma öçütü olarak 18-27 yaşında ve üniversite öğrencisi olmak ile bir yıldan daha fazla süren romantik bir ilişkiye sahip olmak gibi öçütler belirlenmiştir. Araştırmada yer alan beliren yetişkinler Gazi Üniversitesinde Eğitim Fakültesinde eğitim gören ve üçüncü ve dördüncü sınıfa devam eden bireylerden oluşmuştur. Çalışmada 107 kadın (% 45,5) ve 128 erkek (% 54,5) öğrenci yer almıştır. Çalışma grubunda yer alan bireylerin yaş ortalmaları 21.73 ve yaşlarının standart sapmaları ise 1.64’tür. Çalışmada Kişisel Bilgi Formu, Yaşam Doyumu Ölçeği, Olumlu- Olumsuz Duygu Ölçeği, Genel İhtiyaç Doyumu Ölçeği ve Romantik İlişki Kalitesi Ölçekleri kullanılmıştır. Yapılan incelemeler sonucunda bu ölçeklerin güvenilir ve geçerli olduğu sonucuna varılmıştır. Bulgular ve Sonuçlar: Araştırma bulularına göre, geliştirilen modelin iyi uyum değerleri gösterdiği sonucuna varılmıştır. Örneğin NFI değeri .92, NNFI değeri .94, IFI değeri .96, CFI değeri .96, GFI değeri .96, RMSEA değeri .065, AGFI değeri .92.,  2 /df değeri ise 1.97 olarak bulunmuştur. Modeldeki en güçlü yordayıcı değişken ihtiyaç doyumudur. İhtiyaç doyumundaki bir birim artış, bireylerin öznel iyi oluşlarını 0.93 oranında yükseltmektedir. İkinci yordayıcı ise romantik ilişki kalitesidir. Romantik ilişki kalitesindeki bir birim artış, bireylerin öznel iyi oluş düzeylerini 0.03 oranında yükselmektedir. Geliştirilen modele göre ihtiyaç doyumunun, öznel iyi oluş ile romantik ilişki kalitesi arasındaki aracı rolü anlamlı ve önemlidir. Buna göre romantik ilişki kalitesi ile ihtiyaç doyumunun toplam etki büyüklüğü 0.28 olarak bulunmuştur. Tartışma ve Öneriler: Öznel iyi oluş literatüründe, bireylerin ihtiyaçlarının doyurmaları oranında onların öznel iyi oluş düzeylerinin yükseldiği bulunmuştur. İlgili çalışmaların daha çok ergenler ve yetişkinler üzerinde gerçekleştirildiği görülmektedir. Bu noktada bu çalışma beliren yetişkinler üzerinde gerçekleştirildiği için literature katkı sağlamıştır. Çalışmada ayrıca romantik ilişki kalitesi ile ihtiyaç doyumu arasında olumlu yönde anlamlı ilişkiler bulunmuştur. Bu durumun nedeni romantik ilişkilerde eşlerin karşılıklı olarak ihtiyaçlarını doyurmaları sonucunda elde ettikleri kazanımları olabilir. Bu çalışmanın ilginç bir bulgusu romantik ilişki kalitesinin öznel iyi oluşla düşük düzeyde ve pozitif yönde ilişkili olmasıdır. Literatür incelendiğinde Amerikalı beliren yetişkinler üzerinde yapılan çalışmalarda, romantik ilişki kalitesinin öznel iyi oluşu % 4-6 oranında açıkladığı bulunmuştur. Bu sonuçlar farklı kültürlerde de olsa romantik ilişki kalitesiyle öznel iyi oluş arasındaki ilişkinin benzer olduğunu göstermektedir. Genel olarak ilişkilerin öznel iyi oluşun önemli bir belirleyicisi olduğu ortaya konmasına rağmen, romantik ilişkilerde bu durum farklılaşmaktadır. Bu durumun nedenleri beliren yetişkinlik döneminin ve çalışma grubunun özelliklerinden kaynaklanabilir. Türkiye’de kentli, eğitimli ve yaşam değişkenliğine açık gruplar için beliren yetişkinlik döneminin 19-26 yaşları arasında olduğu belirtilmektedir. Bu çalışma grubundaki bireylerin yaş ortalamasının 21.73 olduğu düşünüldüğünde bu bireylerin beliren yetişkinlik döneminin ortalarında oldukları görülmektedir. Bu da bu bireylerin romantik ilişki alanında hala denemelerini sürdürdükleri anlamına gelmektedir. Elbette ki deneme sürecinde sosyal destek, çatışma ve derinlik ile karakterize edilen romantik ilişki kalitesine yü

Abstract

Problem Statement: The most important part of identity exploration for emerging adults is love. Establishing healthy intimate relationships support the process of identity exploration. In addition to the positive and negative factors that affect romantic relationships, the concept of quality is also very important in these romantic relationships. According to studies carried out, when the quality of a relationship is positive, their subjective well-beings are also positive. Identity exploration, and also leading a happy life, is also important for emerging adults, which may be supported by means of having a quality of romantic relationship and needs satisfied by it. Purpose of the Study: The objective of this study is to investigate the mediator role of need satisfaction between romantic relationship quality and subjective well-being of emerging adults. To this end, three hypotheses have been developed: a) There is a positive relationship between satisfaction of needs and subjective well-being in emerging adults. b) There is a positive relationship between romantic relationship quality and subjective well-being in emerging adults. c) Need satisfaction plays a statistically significant mediator role in the relationship between subjective well-being and romantic relationships qualities of in emerging adults. Method: The dependent variable of the study is subjective well-being and the independent variables are needed satisfaction and quality of romantic relationships. A structural equation model has been used in order to test the developed model. A total of 235 emerging adults (107 females and 128 males) participated in the study. The data was collected via the Quality of Relationship Scale, Need Satisfaction in General Scale, Positive and Negative Affects Scale, and Satisfaction with Life Scale. A structural equation model has been used to analyze the data. Findings and Results: The results of the analysis indicate that in the model romantic relationship quality and satisfaction of needs and the total effect of the variables were directly and indirectly related to the subjective well- being of emerging adults. The direct and indirect effect of the quality of romantic relationship and satisfaction of needs variables to the subjective well-being of emerging adults was found to be significant. Fitness coefficients related to the developed model were within the acceptable limits. The value of NFI was .92, NNFI.94, IFI.96, CFI.96, GFI.96, RMSEA.065, AGFI.92, and  2 1.97. /df Conclusions and Recommendations: As a result, romantic relationship quality is an important variable in terms of subjective well-being. In addition to romantic relationship quality, satisfying one’s needs also increases the subjective well-being levels of emerging adults. Hence, while emerging adults are helped by romantic relationship quality, it is important that the satisfaction of needs also be kept in mind.