Investigating Pre-service Gifted Education Teachers' Self-efficacy toward Science Teaching and Scientific Attitudes

Üstün Zekalılar Öğretmenliği Adaylarının Fen Öğretimi Öz Yeterlik inançlarının ve Bilimsel Tutumlarının incelenmesi

Özet

Problem Durumu: Üstün zekal×lar×n eùitimi son dönemde üzerinde titizlikle çal×ü×lan konulardan birisi olmuütur. Özellikle üstün zekal×lar×n tan×lanmas×, eùitim süreçlerindeki farkl×laüt×rmalar, üstün zekal× öùrencilere eùitim verecek öùretmenlerin özellikleri ve eùitilmeleri vb. gibi konular daha çok ön plana ç×kmaktad×r. Üstün zekal×lar×n yaü×tlar×na göre daha ileride olan kavray×ü düzeyleri, üst düzey düüünme becerilerini çok daha erken yaüta, etkili kullanabilmelerini saùlamaktad×r. Üstün zekal× öùrencilerin sahip olduklar× bu beceriler ile birlikte ileri derecede sahip olduklar× içsel meraklar× da özellikle Fen bilimleri derslerinde daha çok ortaya ç×kmakta ve güdülenmektedir. Fen bilimleri dersleri üstün zekal× öùrencilerin dünyaya dair meraklar×n× ve ilgilerini bilimsel araüt×rmalar ile giderebilecekleri önemli derslerden biridir. Bu baùlamda üstün öùrencilerin sahip olduklar× meraklar×n× güdüleyerek, onlara bu merak ve ilgilerini sürdürebilecekleri ve bu konularda gerekli öùrenmeleri saùlayabilecekleri öùrenme ortamlar×n×n saùlanmas× gerekmektedir. úhtiyaçlar× olan, etkili öùrenme ortamlar×n×n saùlanmas×nda en etkili rolü öùretmenler üstlenmektedir. Öùretmenlerin sahip olduùu derse yönelik ilgi, tutum ve öz yeterlik alg×lar×n×n öùrencilerin dersteki baüar×, ilgi ve tutumlar×n× etkilediùi düüünüldüùünde öùretmenlerin o derse yönelik sahip olduùu ilgi, tutum ve öz yeterlik alg×lar×n×n da belirlenmesi önemlidir. Bireyin farkl× durumlarla baü etme, belli bir etkinliùi baüarma yeteneùine, kapasitesine iliükin kendini alg×lay×ü× olarak tan×mlanan öz yeterlik alg×s×, kiüisel öz-yeterlik alg×s× ve sonuç beklentisi olmak üzere iki alt boyuta sahiptir. Kiüisel öz-yeterlik inanc× kiüinin istediùi bir sonucu yaratabilmek için gerekli davran×ülar× baüar×yla gösterip gösteremeyeceùine iliükin inanc×d×r. Sonuç beklentisi ise, kiüinin yapt×ù× bir davran×ü×n hangi sonuçlar× doùurabileceùini yaklaü×k olarak tahmin edebilmesidir. Bilimsel tutum ise bireyin bilim ile ilgili sahip olduùu olumlu ve olumsuz duygular olarak tan×mlanmaktad×r. Yüksek öz yeterlik alg×s×na ve pozitif tutuma sahip olan öùretmenlerin ise, öùrencilerin ihtiyaç duyduùu eùitim ortamlar×n× haz×rlama ve etkili öùrenmenin saùlanma noktas×nda çok daha baüar×l× olduùu belirtilmektedir. Bu yüzden öùretmenlerin ya da öùretmen adaylar×n×n sahip olduùu tutum ve öz yeterlik alg×lar×n×n belirlenmesi ve bu özellikleri geliütirecek ortamlar×n, etkinliklerin ya da eùitimlerin haz×rlanmas× önemlidir. Araüt×rman×n Amac×: Bu baùlamda çal×üman×n amac×, üstün zekal×lar öùretmenliùi adaylar×n×n Fen öùretimine yönelik öz yeterlik inançlar× ile bilimsel tutumlar×n×n farkl× deùiükenlere (cinsiyet, s×n×f düzeyi vb.) göre farkl×laü×p farkl×laümad×ù×n× ortaya koymak ve bu iki deùiüken aras×ndaki (Fen öùretimine yönelik öz yeterlik inanc× ile bilimsel tutum) iliüki düzeyini belirlemektir. Araüt×rman×n Yöntemi: Çal×üma iliükisel tarama modelinde yap×land×r×lm×üt×r. Korelasyon türü iliükisel taramada, iliüki aramalarda deùiükenlerin birlikte deùiüip deùiümedikleri, bir deùiüme varsa, bunun nas×l olduùu öùrenilmeye çal×ü×l×r. Çal×üma grubunu, 55'i k×z ve 35'i erkek üstün zekal×lar öùretmenliùi lisans program×na devam eden 90 öùrenci oluüturmuütur. Veriler Bilimsel Tutum Ölçeùi ve Fen Öùretimi Öz Yeterlik únanç Ölçeùi ile toplanm×üt×r. Bilimsel Tutum Ölçeùi için yap×lan geçerlik ve güvenirlik analizleri sonucunda, ölçeùin cronbach alfa güvenirlik katsay×s× 0.76 olarak bulunurken; mevcut çal×üma için cronbach alfa güvenirlik katsay×s× 0.70 bulunmuütur. Fen Öùretimi Öz Yeterlik únanç Ölçeùi "Fen Öùretiminde Kiüisel Öz Yeterlik únanc× (FÖKÖYú)" ve "Fen Öùretiminde Sonuç Beklentisi (FÖSB)" olmak üzere iki alt boyuttan oluümaktad×r. Ölçeùin orijinal halindeki cronbach ? katsay×s× Fen Öùretiminde Kiüisel Öz Yeterlik únanc× ve Fen Öùretiminde Sonuç Beklentisi alt boyutlar× için s×ras× ile 0.90 ve 0.76 olup mevcut çal×ümada ise s×ras× ile 0.82 ve 0.68 olarak bulunmuütur. Verilerin analizinde baù×ms×z gruplar için t testi, ANOVA ve korelasyon analizleri kullan×lm×üt×r. Araüt×rman×n Bulgular×: Araüt×rma bulgular×ndan, üstün zekal×lar öùretmenliùi adaylar×n×n sahip olduùu bilimsel tutum puanlar×na bak×ld×ù×nda, bilimsel tutum puanlar×n×n cinsiyet aç×s×ndan farkl×l×k göstermediùi ve iyi düzeyde olduùu; s×n×f deùiükeni aç×s×ndan her s×n×f düzeyinde de iyi olduùu ve s×n×f düzeyi artt×kça bilimsel tutumun da olumlu yönde artt×ù× ortaya koyulmuütur. Üstün zekal×lar öùretmenliùi adaylar×n×n Fen Öùretimi Öz Yeterlik únançlar×na bak×ld×ù×nda, Fen Öùretimine Yönelik Kiüisel Öz Yeterlik alt boyutunun cinsiyet aç×s×ndan deùiümediùi; s×n×f düzeyi artt×kça inanc×n da olumlu yönde artt×ù× gözlenmiütir. Fen Öùretiminde Sonuç beklentisi alt boyutuna bak×ld×ù×nda ise hem cinsiyet hem de s×n×f düzeyi aç×s×ndan farkl×l×k olmad×ù×, puanlar×n anlaml× olarak deùiümediùi, "karars×z×m" yani orta düzeyde kald×ù× ortaya ç×km×üt×r. Ayr×ca araüt×rma bulgular×ndan, öùrencilerin Bilimsel Tutum ve Fen Öùretimine Yönelik Öz Yeterlik únançlar× deùiükenleri aras×nda pozitif yönde anlaml× bir iliükinin varl×ù× ortaya koyulmuütur. Araüt×rman×n Sonuçlar× ve Önerileri: Araüt×rma bulgular× sonucunda, üstün zekal×lar öùretmenliùi adaylar×n×n bilimsel tutumlar×n×, lisans düzeyinde ald×ù× ve içeriùi ile bilime/fene daha yak×n olan derslerinin içerikleri ile zenginleütirdiùi ve her s×n×f düzeyine al×nan farkl× derslerle geliütirdiùi söylenebilir. Üstün zekal× ve yetenekli öùrencilerin sahip olduùu fen öùretimine yönelik öz yeterlik alg×lar× bulgular×ndan ise, öùrencilerin lisans düzeyinde fen öùretimi ile ilgili istediùi sonucu yaratabilmesi için gerekli davran×ülar× baüar× ile gösterebileceùine inanc×n×n olduùu; fakat bu davran×ülar× uygulad×ù×nda hangi sonuçlar×n ortaya ç×kabileceùini tahmin etmesi noktas×nda s×k×nt× yaüad×ù× söylenebilir. Öùrencilerin teorik olarak yeterli bilgi ve becerilere sahip olduùunu düüündüùü ama uygulama f×rsat× bulamad×ù× için bu bilgi ve becerileri uygulad×ù×nda nas×l bir sonuç ile

Abstract

Problem Statement: Education of gifted has attracted attention for a few decades. Components of gifted education environments like identification, differentiation of teaching processes, social-emotional characteristics of gifted students and educating teachers of gifted students etc. have been studied in different studies. Gifted students have different learning needs apart from their pers. So teachers of gifted students should master on characteristics of gifted students and learning needs of them. Gifted students have intrinsic interest and motivation toward science and these students need their teachers to guide them effectively. So their teachers should have positive viewpoint and attitudes about science. Purpose of the Study: The purpose of this study is to explore the pre-service gifted education teachers' self-efficacy toward science teaching and scientific attitudes based on different variables (gender, grade level, etc.) and to assert the relationship between self-efficacy and scientific attitude. Method: The general model of the research was a quantitative study, and ninety undergraduate students in the Gifted Education program were voluntarily participated in this study. The data were collected by the use of Scientific Attitude Inventory and the Science Teaching Efficacy Belief Instrument. The researcher used an unpaired t-test, analysis of variance and a correlation method to analyze the data. Findings and Results:: The results indicated that there were significantly positive correlations between grade level and scientific attitude and participants' self-efficacy skills for science teaching. In other words, students in higher grade levels show better self-efficacy and scientific attitudes for science teaching than students in lower grades. Additionally, even though the total of self-efficacy points toward science teaching were increased, the outcome expectancy points toward science teaching were not significantly increased. Conclusions and Recommendations: It is concluded that pre-service gifted teachers' scientific attitudes and self-efficacy toward scince teaching affect each other and correlate positively. In this regard, educational settings that provide effective opportunities to positively increase students' both selfefficacy beliefs toward science teaching and scientific attitudes should be organized