Teachers' Withdrawal Behaviors and their Relationship with Work Ethic

Öğretmenlerin İşten Geri Çekilme Davranışları ve Çalışma Etiği ile İlişkisi

Özet

Problem Durumu: İnsanlar çalışma hayatlarının farklı dönemlerinde değişik nedenlerden dolayı iş doyumu ve motivasyon düzeylerinde inişler ve çıkışlar yaşamaktadırlar. İş doyumu ve motivasyon düşüklüğünün çıktılarından biri de alan yazında "işten geri çekilme" olarak tanımlanmaktadır. İşletmelerde olduğu gibi eğitim örgütlerinde işten geri çekilme davranışları ile karşılaşmak mümkündür. İşten geri çekilme davranışları, çalışan ve örgüt arasında bir soğukluğun oluşması sonucu, çalışanların görev ve sorumluluklarından uzaklaştığı her türlü davranıştır. İşten geri çekilme davranışları alan yazında genellikle fiziksel ve psikolojik geri çekilme davranışları olarak iki boyuttan oluşmaktadır. Bu davranışların eğitim örgütlerinde incelenmesi önemli bir gerekliliktir. Çünkü öğretmenlerin işten geri çekilme davranışlarının tartışılması, öğretmenlerin işlerini daha etkili ve başarılı bir şekilde yapmaları bakımından faydalı olacaktır. Ayrıca öğretmenlerin işten geri çekilme davranışlarının öğrenci başarısında olumsuz etkiler yarattığı düşünüldüğünde eğitimin kalitesi bakımından da bu davranışların incelenmesi önemli bir gerekliliktir. Araştırmanın Amacı: Bu araştırmada kamu ilkokullarında görev yapan öğretmenlerin ve okul yöneticilerinin görüşlerine göre, öğretmenlerin işten geri çekilme davranış biçimlerinin belirlenmesi ve çalışma etiği değerleri ile arasındaki ilişkinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Çalışmada işten geri çekilme davranışları fiziksel ve psikolojik boyutlarda ele alınarak incelenmiştir. Araştırmanın Yöntemi: Tekil ve ilişkisel tarama modeli ile desenlenen araştırma karma araştırma yöntemi ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın nicel boyutundakiörneklemini 381 ilkokul öğretmeni ve 198 ilkokul yöneticisi oluşturmuştur. Örneklemin seçiminde "tabakalı örnekleme yöntemi" kullanılmıştır. Araştırmanın nitel boyutu kapsamında ise 15 ilkokul öğretmeni ve 15 okul yöneticisi ile yüz yüze görüşme yapılmıştır. Araştırmanın nicel boyutunda öğretmenlerin işten geri çekilme davranışlarına ve çalışma etiğine ilişkin öğretmen ve yönetici görüşlerini belirlemek amacıyla ölçeklerden yararlanılmıştır. Öğretmenlerin işten geri çekilme davranışları araştırmacı tarafından geliştirilen ve iki alt ölçekten (fiziksel geri çekilme ve psikolojik geri çekilme) oluşan "İşten Geri Çekilme Ölçeği" ile, çalışma etiğine yönelik görüşleri ise Aydın, Demirkasımoğlu, Güner Demir ve Erdemli tarafından geliştirilen ve iki alt ölçekten (çalışma odaklılık ve haz odaklılık) oluşan "Çalışma Etiği Ölçeği" ile incelenmiştir. Araştırmaya katılan öğretmenler ve okul yöneticilerine göre öğretmenlerin işten geri çekilme davranışlarına yönelik algılarının, fiziksel ve psikolojik alt boyutlarına ilişkin görüşlerini belirlemek amacıyla aritmetik ortalama ve standart sapma değerleri hesaplanmıştır. Cinsiyet değişkenlerine bağlı olarak görüşler arasında anlamlı bir farkın olup olmadığı ilişkisiz t-testi ile test edilmiştir. Kıdem ve eğitim durumu değişkenlerine göre anlamlı bir farklılığın bulunup bulunmadığı ise Kruskal Wallis H testi ve tek yönlü varyans analizi ile test edilmiştir. Öğretmenlerin işten geri çekilme davranışları ile çalışma etiğine yönelik öğretmen görüşleri arasındaki ilişkinin düzeyini ya da miktarını ve yönünü açıklayabilmek için Spearman-Brown Sıra Farkları korelasyon katsayısı değerlendirilmiştir. Verilerin analizinde .05 anlamlılık düzeyi ölçüt alınmıştır. Nitel veriler ise araştırmacı tarafından geliştirilen yarı yapılandırılmış görüşme formu ile toplanmıştır. Görüşmeler esnasında katılımcılardan izin alınarak ses kaydı yapılmıştır. Ses kaydına izin vermeyen katılımcıların görüşleri not alınarak toplanmıştır. Daha sonra görüşme kayıtlarının çözümlemesi NVivo 10 paket programı kullanılarak yapılmıştır. Araştırmanın Bulguları: Araştırmada ulaşılan sonuçlara göre, öğretmenler okulda fiziksel ve psikolojik geri çekilme davranışlarını az sergilediklerini düşünmektedirler. Okul yöneticileri de benzer şekilde öğretmenlerin fiziksel ve psikolojik geri çekilme davranışlarını az sergilediğini düşünmektedir. Ankara ili kamu ilkokulu öğretmenleri fiziksel geri çekilme davranışlarından en çok ders aralarında verilen sürenin uzatılması davranışını sergilemektedirler. Bu davranışı hizmet içi eğitim, seminer ve sempozyumlara katılmamak izlemektedir. Psikolojik geri çekilme davranışı olarak ise öğretmenlere göre en çok sergilenen davranış, her fırsatta okuldan veya meslekten ayrılmanın dile getirilmesi, okul yöneticilerine göre ise çalışmaları gereken zamanda iş arkadaşlarıyla sohbet edilmesidir. Fiziksel ve psikolojik geri çekilme davranışları ile çalışma odaklılığın çalışmaya adanmışlık ve göreve bağlılık alt boyutları arasında negatif yönde anlamlı bir ilişki bulunmaktadır. Fiziksel geri çekilme davranışları ile haz odaklılığın başarıyı dış faktörlere bağlama boyutu arasında düşük düzeyde anlamlı pozitif ilişki bulunurken, psikolojik geri çekilme davranışları ile haz odaklılığın başarıyı dış faktörlere bağlama ve yararcılık alt boyutları arasında düşük düzeyde anlamlı pozitif bir ilişki bulunmaktadır. Araştırmanın Sonuçları ve Önerileri: Öğretmenlerin çalışmaya adanmışlık ve göreve bağlılık gibi etik değerlerindeki azalma, fiziksel ve psikolojik geri çekilme davranışlarında artışa sebep olmaktadır. Bu sebeple öğretmenlerin fiziksel vepsikolojik geri çekilme davranışlarını azaltmak için öğretmenlerin çalışmaya adanmışlık ve göreve bağlılık gibi değerleri içeren püritan etik değerleri benimsemeleri sağlanmalıdır. Bu amaçla okul yöneticileri, öğretmenlerin işlerini ve mesleklerini daha fazla önemseyip özenle işlerini yerine getirmeleri için kendilerine güvenildiğini ve değer verildiğini hissetmelerini sağlamalı, okulun etkinliklerinde daha fazla inisiyatif almalarına özen göstermelidir. İleriki araştırmalar için, işten geri çekilme davranışlarının birbiriyle ilişkili birçok faktöre bağlı olarak ortaya çıktığı göz önüne alındığında, bu kavramın tam olarak anlaşılması için iş doyumu, örgütsel bağlılık, örgütsel adanmışlık, ör

Abstract

Problem Situation: People experience ups and downs in their job satisfaction and motivation levels at different points of their work lives for various reasons. One of the outputs of low job satisfaction and motivation is defined as "withdrawal behaviors" in the literature. Withdrawal behaviors are any employee behavior of withdrawal from duties and responsibilities as a result of a distance that grows between the employee and the organization. It is an important necessity to investigate such behaviors at educational institutions. Determining teachers' withdrawal behaviors will be useful in enabling more effective and successful performance of their job. Also, considering that their withdrawal behaviors adversely affect the students' success, investigation of such behaviors is an important necessity in respect to the quality of education. Findings: According the results attained, teachers believe that they seldom exhibit physical and psychological withdrawal behaviors at school. School administrators, similarly, also believe that teachers seldom exhibit physical and psychological withdrawal behaviors. Of the physical withdrawal behaviors exhibited by the public elementary schools in Ankara, prolonging intermissions between the class sessions is the most common. This behavior is followed by not participating in in-service trainings, seminars, and symposia. As a psychological withdrawal behavior, the most common, according to the teachers, is expressing the intent to leave the school or profession at every opportunity, and the most common, according to the school administrators, is chatting with colleagues during work hours. There is a significant negative relationship between the physical and psychological withdrawal behaviors and the work-oriented sub-dimensions, which are dedication to work and commitment to duty. While there is a low level of significant positive relationship between the physical withdrawal behaviors and the delightoriented dimension of attributing success to external factors, there is a low level of significant positive relationship between psychological withdrawal behaviors and the delight-oriented sub-dimensions of attributing success to external factors and utilitarianism. Results and Recommendations: A decrease in teachers' ethical values such as dedication to work and commitment to duty leads to an increase in physical and psychological withdrawal behaviors. Therefore, to decrease the teachers' physical and psychological withdrawal behaviors, it must be ensured that they adopt puritan ethical values, including dedication to work and commitment to duty. With this in mind, in order for teachers to care more for their profession and fulfill their duties with care, school administrators must ensure that teachers feel trusted and valued, and must pay attention to allow them to take more initiative in school activities.