In Regards to Higher Education Strategy, Assessment of Educational Activities in Public Universities: The Case of Turkey

Abstract

Çalışmada bilimsel özerkliğe ve kamu tüzel kişiliğine sahip üniversitelerin Eğitim-öğretim alanında üstünlükleri, zayıf oldukları alanlar, Eğitimde fırsat olarak gördükleri noktalar ve Eğitime yönelik tehditleri araştırılmıştır. Araştırmanın Amacı: Bu araştırmanın amacı Türkiye'deki kamu üniversitelerinin Eğitim-öğretim faaliyetlerinin mevcut durumunu tespit etmek, elde edilen bulgularla, Türkiye'nin Yükseköğretim stratejisinde yer alan Eğitim öğretim stratejileri ile karşılaştırmaktır. Elde edilen bulgularla Türkiye' deki kamu üniversitelerinin Eğitim alan stratejileri, Türkiye Yükseköğretim Stratejisi çerçevesinde tartışılmış, Eğitim alan stratejilerine yönelik değerlendirmeler ve öneriler sunulmuştur. Araştırmanın Yöntemi: Araştırmada, yöntem olarak nitel analiz tekniklerinden biri olan içerik analizi kullanılmıştır. Türkiye'de faaliyetlerini sürdüren toplamda 103 kamu üniversitesinden 90'ının stratejik planına bu analiz uygulanmıştır. Stratejik planlarda yer alan "SWOT analizi" bölümleri araştırmanın analiz birimlerini oluşturmaktadır. İçerik analizi, bir metindeki değişkenleri ölçmek amacıyla sistematik, tarafsız ve araştırmacı tarafından istenirse verileri sayısallaştırarak da yapılabilen analizdir. Analizde, araştırmacılar tarafından, alan yazın destekli kodlama yönergesi hazırlanmış ve 90 üniversitenin stratejik planlarından yer alan "SWOT Analizi" bölümlerinden elde edilen veriler bu yönergeye göre SPSS'te kodlanmış, frekans ve yüzdelikleri hesaplanarak bulgular incelenmiştir. Araştırmanın Sonuçları ve Öneriler: Araştırmanın bulguları güçlü yönlere yönelik "program çeşitliliği, sosyal faaliyet artışı, öğrenci-akademisyen yakın iletişimi, kalite ve akreditasyonun artması"; zayıf yönlere ilişkin "mezunlarla iletişim yetersizliği, sosyal alan yetersizliği, sağlık kültür spor olanaklarının yetersizliği, yabancı dilde Eğitim yetersizliği, kütüphane yetersizliği, lisansüstü program sayısı azlığı, öğrenciye dönük rehberlik hizmeti yetersizliği, burs desteğinin azlığı, uygulamalı Eğitimlerin azlığı, Eğitim materyal yetersizliği"; fırsat alanı olarak "değişim programları" ; tehdit olarak da "diğer kamu ve vakıf üniversitelerindeki artış" ları şeklinde çıkmıştır. Buna göre araştırmanın bulguları değerlendirildiğinde, üniversitelerin güçlü yan olarak belirttikleri kriterlerin Yükseköğretim stratejilerinden "Eğitim alanı, sosyal etkinlik ve yaşam kültürü, iletişim" stratejilerine uygun olduğu söylenebilir. Bu stratejileri kısmen dikkate aldıkları düşünülebilir. Amerikan üniversitelerinin kulüpler vasıtasıyla öğrencilerine liderlik fırsatı sunmaları, sosyal aktivite, seyahat fırsatları ve spor fırsatları sunmaları (Lombardini, 2001, p.5) burada Türkiye üniversiteleri için örnek alınabilir. Üniversitelerin özellikle dile getirdikleri zayıf yanlar, Yükseköğretim stratejisinde de yer aldığı şekliyle "fiziki imkânlar, iletişim, sosyal etkinlikler ve yaşam kültürü, burs ve part-time iş imkânları, öğrenci memnuniyeti, Eğitim uygulamaları" stratejileri ile güçlü hale getirilebilir. Bu zayıf yönlere ilişkin geliştirilecek bu stratejik boyutlar kamu üniversitelerini daha güçlü hale getirebilir. Günümüzde Alman Üniversitelerinden etkilenerek büyük gelişme gösteren Amerikan üniversitelerinin rekabet çevresini, seçkin öğrenciler, fakülte konumları, araştırma olanakları ve öğretim biçimleri oluşturmaktadır (Lombardini, 2001, p.2-14). Üniversitelerin neredeyse yarısının fırsat olarak gördüğü değişim programları da Yükseköğretimin "Bologna süreci ve değişim" stratejisine uygundur. Özellikle öğrenci-akademisyen değişimlerinin yurt dışı üniversitelerle yapılması, üniversiteleri Avrupa standartlarında Eğitim statüsüne taşıyacaktır. Zaten bugün Avrupa üniversitelerine bakıldığında bu üniversitelerde de uluslararası işbirliklerinin artırılması bir fırsat olarak görülmektedir (Senatalar, 2008, p.359). Tehdit olarak görülen alanlarda ise "diğer kamu ve vakıf üniversitelerindeki artış"lar ifade edilmiştir. Rekabet ortamında üniversitelerin rekabetten kaçması mümkün olmayacağı için, rekabet stratejilerini geliştirmesi ve bunu Egitim öğretim stratejileriyle bütünleştirmesi önemli bir hamle olacaktır. Bu noktada da özellikle kısa ve uzun vadeli değişim programlarının Asya ve Afrika ülkelerine yoğunlaşarak devam etmesi önerilebilir zira hem Asya hem de Afrika Yuksekogretim öğrencileri bugün dışarıdaki üniversiteleri tercih etmektedirler (El Samani ve El Saheikh, 2007, p.2-6). Araştırmanın bulgularından ve genel değerlendirme ve yorumlardan yola çıkılarak, araştırmaya dâhil olan kamu üniversitelerinin mevcut durumları, Yuksekogretim stratejilerinin "kısmen" uygulandığı sonucunu ortaya çıkarmıştır. Fiziki imkânlar, iletişim, sosyal etkinlikler ve yaşam kültürü, öğrenci toplulukları ve faaliyetleri, burs ve part-time iş imkânları, farklı Egitim uygulamaları, Bologna süreci kapsamında Egitim-öğretim faaliyetlerinin geliştirilmesi gerektiğini bu çalışmanın sonuçlarına göre Turk