MEHMED MUSÎB EFENDİ VE TUHFE-İ ŞÂHİDÎ ŞERHİ TÜRÜNDEKİ “TUHFETÜ’L-İRFÂN” ADLI ESERİ

MEHMED MUSIB EFENDI AND HIS WORK TITLED “TUHFAT-AL IRFAN” IN THE TYPE OF AN COMMENTARY OF SHAHIDI’S PRESENT

Özet

Osmanlı Türkçesi ile yazılmış el yazması eserler, dünyanın neredeyse tüm yazma eser kütüphanelerine yayılmış hâldedir. Geçmişimize ayna olan bu el yazması eserlerin hâlâ birçoğu tespit edilemediği için haklarında yeterli inceleme de yapılamamaktadır. Tarafımızca tespit edilen Farsça-Türkçe manzum sözlük şerhi türündeki Tuhfetü’l-İrfân bu eserlerden biridir. Eser, 18. yüzyıl dîvân şairi Kıbrıslı Mehmed Musîb Efendi tarafından yazılmıştır ve Mevlânâ’nın Mesnevî’sinin daha iyi anlaşılabilmesi için yazılmış Tuhfe-i Şâhidî’nin ilk 14 beytinin şerhini içermektedir. Şerhte, beyitlerin vezin ve taktî‘leri gösterilip, kelimelerin Türkçe, Arapça ve Farsça şekilleri ve anlamları verilmiştir. Başka bir nüshasına rastlanılmayan el yazması eserin, müellif hattı olduğu düşünülmektedir. Mehmed Musîb Efendi (ö. 1754-55) ve Tuhfetü’l- İrfân adlı eseri hakkında yapılan araştırma ve taramalarda herhangi bir bilimsel çalışmanın yapılmadığı ve bu eserin isminin, Tuhfe-i Şâhidî üzerine yapılmış çalışmalarda zikredilmediği fark edilmiştir. Bu çalışmada bir dîvân şairi olan Musîb Efendi ile onun el yazması Tuhfetü’l- İrfân adlı eserinin metinden verilerle transkribe edilerek tanıtılması hedeflenmektedir.

Abstract

Manuscripts written in Ottoman Turkish related to the history of classical Turkish literature are spread to almost all manuscript libraries globally. Many of these manuscripts, which mirror our past, are still not identified and cannot be examined adequately. Tuhfat-al Irfan, a Persian-Turkish verse lexicon scholium determined by us, is one of these manuscripts. The work was written by the 18th-century diwan poet Cypriot Mehmed Musib Efendi and contains the scholium of the first 14 couplets of Tuhfe-i Shahidi which was written for a better understanding of Mawlana’s Mathnawi. In the scholium, the verses and tactics of couplets are shown, and the Turkish, Arabic and Persian forms and meanings of the words are given. The manuscript, which has not been found in another copy, is thought to be the author’s line. It was noticed that no scientific study was conducted in the researches and surveys about Mehmed Musib Efendi (d. 1754-55) and his work named Tuhfat-al Irfan, as well, this work was not mentioned in studies on Tuhfe-i Shahidi. With this study, it is aimed to introduce Musib Efendi, who is a diwan poet, and his manuscript Tuhfat-al Irfan by transcribed data from the text.