“POSTMODERN DARBE” ÜZERİNEGRAMSCİYAN BİR OKUMA: BİRHEGEMONYA GİRİŞİMİ OLARAK 28 ŞUBATSÜRECİ

A GRAMSCIAN STUDY ON THE “POSTMODERN COUP”: THE FEBRUARY 28 PROCESS AS A HEGEMONIC INITIATIVE

Özet

28 Şubat süreci, Refah Partisi (RP) ve İslami sivil toplumun, ordunun başını çektiği siyaset dışı aktörler tarafından “geriletilmesi” ve politik alan ile birlikte sivil alanın yeniden biçimlendirilmesini ifade eder. 28 Şubat müdahalesini Türk siyasi tarihindeki diğer askeri muhtıra ve darbelerden ayıran özgünlük, bu süreçte sivil toplumu harekete geçirmek suretiyle “silahsız kuvvetleri” devreye sokan bir stratejinin ortaya koyulmasıdır. Nitekim bu strateji çerçevesinde fikirlere ve algılara etki ederek toplumda “irticaya” karşı ortak bir “sağduyu” oluşturulması hedeflenmiştir. Bu bağlamda ordunun fikirsel ve ideolojik üstünlüğü elde ederek sivil toplum üzerinde bir “hegemonya” inşa etmeye çalıştığı söylenebilir. Sivil toplum, politik toplum ve hegemonya kavramları İtalyan siyasetçi ve sosyalist kuramcı Antonio Gramsci’nin yönetenlerle yönetilenler arasındaki egemenlik ilişkisini çözümlemek için kullandığı anahtar kavramlardır. Bu bağlamda Gramsciyan yaklaşımın, 28 Şubat sürecini anlamak için son derece işlevsel bir teorik zemin sunduğunu söylemek mümkündür. Literatür taramasına dayanan bu çalışmanın amacı, 28 Şubat sürecini Gramsci’nin ortaya koyduğu teorik kavramlar üzerinden değerlendirmektir.

Abstract

The February 28 process refers to the “reg ression” of the Welfare Party (Refah Partisi) andIslamic civil society by the military-led non-poli tical actors and the reshaping of the public sphereas well as the political sphere. The introduction ofa policy that brings the so-called “unarmed for ces” into action by mobilizing civil society in thisprocess sets the February 28 intervention apartfrom other military memorandums and coups inTurkish political history. In fact, the objectivewas to influence ideas and perceptions to createa “common sense” against “Islamist reactionism”in the society. In this context, we may suggest thatthe army sought to build a “hegemony” over ci vil society by gaining intellectual and ideologicaladvantage. Antonio Gramsci, an Italian politicianand socialist theorist, used the concepts of civilsociety, political society, and hegemony to analy ze the relationship of sovereignty between rulersand ruled. In this context, the Gramscian appro ach can be said provides a highly functional the oretical basis for understanding the February 28process. The aim of this literature-based analysisis to assess the February 28 process based on thetheoretical concepts introduced by Gramsci.