HÂNU’L-HALÎLÎ VE FATİH-HARBİYEROMANLARININ GELENEK MODERNİTE BAĞLAMINDAKARŞILAŞTIRILMASI

COMPARISON OF KHAN AL-KHALILI AND FATIH-HARBIYE NOVELS IN THE CONTEXT OF TRADITION AND MODERNITY

Özet

Modern çağın Batılı sömürgecilik anlayışına karşı 19.yy.’ın başlarında, kültürel ve siyasi bağımsızlık çerçevesinde ayakta kalma mücadelesi verilen Mısır ve Anadolu’da birçok şair ve yazar toplumun temel değerlerinde yaşanan aksaklıkları metinlerine yansıtmaya çalışarak bu doğrultuda eser vermeye yönelmiştir. Söz konusu dönemde daha çok yanlış Batılılaşmayı ele alan nasihatvari yarı modern romanların Batı’dan yapılan tercüme çalışmaları aracılığıyla yavaş yavaş ciddi bir üslup kazanması, ardından aydınların topluma kulak vermeleri, roman türünde mana, içerik ve metot bağlamında kayda değer değişikliklerin yaşanmasını sağlamıştır. Bu çalışmada günümüzün küreselleşen dünyasında da bir sorun olarak karşımıza çıkan kültürel yozlaşma, zihinsel bunalım, gelenek-modernite/eski-yeni çatışması ve manevi buhran gibi toplumsal gerçekler Necîb Mahfûz’un Hânu’l-Halîlî ve Peyami Safa’nın Fatih-Harbiyeeserleri üzerinden ele alınarak eleştirel bir perspektifle değerlendirilmiştir. Bu çerçevede iki eserde de yazarların modern dünyaya uyum sağlanabilmesi için milli bilinci yansıtan kültürel değerlerin korunması şartı ile Batı’nın tekniğinden istifade edilip Doğu’yla Batı’nın sentezine vurgu yaptıkları görülmüştür.

Abstract

In the early 19th century, many poets and wri ters, tried to reflect on the textual scripts the prob lems happen in the society and its values in thewake of the struggle aimed to survive the Wes tern colonialization of the modern age under theframework of cultural and national independen ce. In this questioned period, many studies dealtwith the false westernization and written in a wayto advice the society, gradually gained a seriousstyle through the translation of the semi-modernwestern works. After the intellectual’s listeningthe society, a significant change took place in boththe meaning and content as well as the method ofthe novel types. In this study, social incompatibi lity, mental cirisis, tradition-modernity, old-newconflict and spiritual depression, which are also aproblem in today’s globalizing world, are studiedthrough the works of Naguib Mahfouz’s Khânal-Khâlîlî and Peyami Safa’s Fatih-Harbiye. Andevaluated from a critical perspective. Within thisframework, it was seen that in order to adapt tothe modern world, the authors in both works em phasized the synthesis of East and West by bene fiting from the West’s technique, on the conditionof protecting cultural values reflecting nationalconsciousness.