Urfa ve Yöresinde Yetişmiş Olan Bazı Bilim Adamları

Özet

Urfa ve bölgesindeki Harran, Suruç, Birecik v.s. gibi şehir ve kasabalar, çeşitli alanlarda bilim dünyasına hizmet eden pek çok bilim adamı yetiştirmiştir, şehrin milattan önce, çok eski tarihlere dayanan geçmişi ve üzerinde barındırdığı kültürler, bu bölgeyi, bilim, ticaret ve kültür yönünden zenginleştirmiş; İslamî dönemlerde de kalkınmaya damgasını vurmuştur. Bölge; Hermetikler, Sümerler, Hititler, Asurlular zamanında önemli yer tutmuştur. İslamî dönemde ise; yönetime geçen Emevîler zamanında bir ara İslam başkenti olmuş, Abbâsîlerin başlangıcında, İslamî bilimler yönünden en parlak dönemlerini yaşamıştır. Bu tarihlerden sonra çarpışmalara sahne olan bölge, barındırdığı bilim adamlarının ayrılmalarıyla, bu değerini bir daha da geri alamamıştır. Bölgede, zamanla tıbda, astronomide, matematik, felsefe, mantık, tarih, tefsir, hadis, fıkıh ve edebiyat sahalarında, pek çok bilim adamı yetişmiştir. Bu bilim adamları, o zamanlar üç kıtaya ve İslam dünyasının her tarafına yayılmış ve birikimlerini de oralara götürmüşlerdir. Bunun tersi de olmuş ve pek çok bölgeden tahsil için buraya gelmişlerdir. Bölgede; tıb, matematik, geometri, hendese, astronomi, fizik, felsefe ve insan bilimlerinde; Sabit b. Kurra, Câbir b. Sinan el-Battânî, Sinan b. Sabit b. Kurra, bunun oğlu Sabit b. Sinan b. Kurra, Sabit b. İbrahim b. Zehrun, Ebu İshak İbrahim, Harranlı İbn Vasîf, Yunus el-Harranî, Hilal b. İbrahim es-Sâbi', Hilal b. Muhassin es-Sâbi' ve bunun oğlu Ğarsunni'me b. Hilal gibi âlimler yetişmiştir. Tefsir, hadis, fıkıh, tarih ve edebiyat gibi İslam bilimlerinde ise; Harranlı İbn Celebe, Fityan b. Meyyâh es-Sülemî el-Harranî, Muhammed b. Ali b. Sadaka, Ebu Sena' Hammad b. Hibetullah el-Harranî, Hamza b. Ali b. Kubaytî, Ebu Muhammed b. Ye'îş el-Harranî, Ebu Muhammed Abdulkadir er-Ruhâvî, Ebu Fazl Yusuf es-Sekâkînî, Fahruddin Muhammed b. Hıdır b. Teymiyye el-Harranî, Yakub b. Sâbir b. Berekat el-Mıncenîkî, Nasîhuddin Abdulkadir b. Seleme el-Harranî, Seyfuddin Abdulganî b. Fahruddin Muhammed b. Teymiyye, Necmuddin Ebu Berekat Abdusselam b. Teymiyye, Abdulkadir b. Abdulganî b. Teymiyye, Ebu Mehâsin Abdulhalim b. Abdusselam b. Teymiyye, şerefuddin Abdullah b. Abdulhalim b. Teymiyye, şeyhülislam Takiyuddin Ebu Abbas b. Abdulhalim b. Teymiyye el-Harrani, Hayat b. Kays b. Reccal b. Sultan el-Ansarî, Hayat b. Kays b. Abdulaziz el-Harranî gibi büyük İslam alimleri yetişmiştir.

Abstract

Urfa and it's surroundins as Harran, Suruç, Birecik and etc. cities and small towns had been growed verios science men who had served at different fields of science. This city vvhich its history beyond to so old befor B.C. and its cultures had effected this zone. This city had effected so at Islamic period to development. This zone had also very importart at Hermathics, Sümer, Hithid and Asurian periods. Harran had been a capital of Umewid for a short period. At the beginning of Abbased period this city had lived its highest succeded. But after this period the zone had been stage of the fıghtings and losted his importance. Many of science men had grwed at the medicine, astronomy, mathematics, phylosophy, logic, history, tefsir, hadith, fıkıh and literatüre. These men were spreaded out of this zone vvhith their accumulations. Also many student had come to this zone for study. Many of scince men had growed in this zone at the medicine, astronomy, mathmetics, physics, and deferent Islamic sciences; like Sabit b. Kurra, Gabir b. Sinan el-Bathani, Sinan b. Sabit, Ebu Isac Ibraham, Hilal b. Muhassin es-Sabi; Ibn Cebele el-Harrani, Ebu Muhammed Abdulkadir er-Ruhavi, Jacop b. Sabır b. Berekat, Ibn Teymiyye el-Harrani, Hayat b. Kays b. Reggal b. Sultan el-Ansari and ete.