Ihlara Vadisi (Orta Anadolu) travertenlerinin genel özellikleri ve kabuksal deformasyon açısından önemleri

General Properties of Ihlara Valley (Central Anatolia) travertines and their implications on crustal deformation

Özet

Orta Anadolu 'da, Ihlara Vadisi çevresinde yaygın traverten kütleleri görülmektedir. Bu bölge, aktivitesini Holosen 'de de sürdürmüş önemli volkanik çıkış merkezleri ve bunların volkanoklastik ürünleriyle çevrilidir. Aktif ve aktif olmayan traverten kütleleri bölgedeki volkanoklastik kayaçlarda gelişmiş kırıklar boyunca yükselen sıcak sular tarafından çökebilmektedir. İnceleme alanı içerisindeki travertenler morfolojilerine göre çatlak sırtı tipi travertenler, aşınmış traverten tabakaları ve teras tipi travertenler olarak 3 farklı tipe ayrılmaktadır. Bu kütlelerden çatlak sırtı tipi travertenler daha önceki çalışmalarda aktif faylarla ilişkileri kanıtlanmış travertenlerle benzer özellikler sunmalarına rağmen bölgede güncel faylanmaya ait hiçbir arazi verisi bulunmamaktadır. İnceleme alanında sırt tipi travertenlerin merkezi çatlakları ve volkanoklastik kayaçlardaki kırık sistemlerinin analizi, bu yapıların farklı ve dönemsel gerilim alanları içerisinde oluştuğunu ortaya koymaktadır. Bu gözlem ve bulgular, çalışma alanında kırık sistemleri ile ilişkili traverten çökeliminin yakın civardaki genç volkanizmayla ilintili kabuksal deformasyonla kontrol edildiğini göstermektedir.

Abstract

There are widely depositing travertine masses around the Ihlara Valley inthe Central Anatolia. This region is surrounded by volcanoes and their products which have erupted in Holocene. Active and inactive travertines are deposited by holwaters which rise up through deep-penetrated fissures in volcanoclastics. Morphological classification of the Ihlara Valley travertines reveals that there are three types; fissureridge travertines, eroded-sheet travertines and terraced-mound travertines. Although fissure-ridge travertines exhibit common properties with the other masses which are previously studied in active fault-related regions, there is no field evidence for recent faulting in the study area. Analyses of both central fissures of ridges and joints in the underlying tuffs showed that they were developed in different and periodical stress fields. It is concluded that travertine deposition related joint systems in the study area is controlled by crustal deformation of young volcanism in the vicinity.