İbn-i Haldûn'un Mukaddime'sinde XIV. Yüzyıl İslâm Dünyasından Kesitler

Some Cross-Sectıons from The Muslım World of the XIVthCentury in the Muqaddımah of Ibn Khaldûn

Özet

Bir tarihçinin, içinde yaşadığı dönemi ele alması ve şahidi olduğu çağıntarihini yazması önemlidir. Bu anlamda XIV. yüzyılda yaşamış ve Kitabu'l-İber veDîvânu'l-Mubdedei ve'l-Haber adlı genel bir tarih yazmış olan İbn-i Haldûn, eserinMukaddime'sinde, içinde yaşadığı yüzyılda İslâm dünyasının farklı bölgelerindekiahval hakkında bir takım bilgiler vermiştir.Mukaddime'nin, değişik bölümlerinde dağınık hâldeki değerlendirmeler, buçalışmada Eğitim-öğretim, Sosyal Hayat, Siyasî Hayat, Sanat ve Mimarî genelbaşlıkları altında toplanarak on dördüncü yüzyılda İslâm dünyasının durumu, çağdaşbir müellifin gözüyle tespit edilmeye çalışılmıştır.Sonuçta müellifin eğitim-öğretimi bir sanat olarak gördüğü, şehirleşmenintemelinde, ihtiyaçların giderilmesinin yer aldığı, sanat ve mimarinin sadece birtoplumun kendi birikimleriyle değil aynı zamanda başka faktörlerin özellikle de aynıtopraklarda yaşamış önceki medeniyetlerin etkisiyle şekillendiği tespit edilmiştir.

Abstract

A historian's taking in account his period he lived or he witnessed is veryimportant. In this sense, Ibn Kaldûn, as an universalist historian having been lived inthe XIV. Century, and having written a universal history called Kitab al-Ibar veDîwân al-Mubtadai wa al Khabar, has given some certain information in it'sMuqaddimah about the events done in the different places of Muslim Worldoccurred in his age, the fourteenth century.We tried to fix up Erzincan Üniversitesi İlahiyat Fakültethese evaluations about the education and instruction,social life, political life and as well as along with the art and architecture conceptsbeing separated in the diverse parts of his book within the contemporaryunderstanding of scholarship.At the end we established that the author has seen the instruction as an art,and he considered the fact that the providence of the necessary in the life is the mainfactor for the establishment of the civil life. The architecture and art has beenformed not only its own achievements but also outside influences especiallyprevious civilizations lived before.