KAFKASLARDA ERMENİ MEZALİMİ (1905-06) VE “KANLI SENELER”İN BİTMEYEN ÖYKÜSÜ

ARMENIAN ATROCITIES IN THE CAUCASUS (1905-1906) AND THE UNENDING STORY OF THE “BLOODY YEARS”

Özet

Anadolu ve Kafkasların tarihinde Ermeni-Müslüman çatışması adıaltında tarihe geçmiş olayları incelediğimizde her bir hadisenin tek birzincirin halkalarını oluşturduğunu, tüm dönemlerde bir birinden şiddetlikıyım, tasfiye, etnik temizleme vs. unsurların olduğunu görmekteyiz.Devrim veya başka nedenlerle devlet iktidarının zayıfladığı dönemlerdeErmeniler fırsat kullanarak, çok önceden planladıkları şiddet ve saldırıeylemlerine başvurmuşlar. Bu olaylar zinciri içinde 1905 Rus Devrimi’ninyaşandığı süreç önemli bir halka oluşturmuştur. Ermeni çeteleri o zamanadek yaşanmamış boyutlarda ve organize bir şekilde Müslümanlara karşısaldırıya geçmişler. Saldırılar sıradan çatışma değil, mahallî muharebelerhalinde Azerbaycan’ın her tarafını sarmıştı. Döneme ilişkin kaynaklararasında Memmed Said Ordubadî tarafından yazılmış, fakat Sovyethâkimiyeti boyunca saklı tutulmuş, Sovyetler Birliği’nin dağılmasısürecinde gün ışığına çıkmış “Kanlı Seneler” eseri önemli yere sahiptir.“Kanlı Seneler” o dönemde Azerbaycan’da Türklere ve Müslümanlarakarşı uygulanan Ermeni mezalimini birçok yönden gözler önüne seren,özeleştiri, saygı ve objektiflik sınırları içinde yazılmış bir kroniktir.

Abstract

An analysis of the past events in terms of the Armenian-Muslim conflict in Anatolia and the Caucasus reveals that every event is another ring in a chain of events, and that in every consecutive eras, violent atrocities, purge, and ethnic cleansing took place. Armenians committed previously planned violence and atrocities exploiting the lack of state control that resulted from either revolutions or several other reasons. In these chain of events, the Russian revolution of 1905 had been a critical turning point. Armenian gangs attacked Muslim population in a previously unseen extent and in a very organized manner. These attacks occurred in every part of Azerbaijan in the form of local fighting. Among the sources on the historical events of that time, one written by Mehmet Said Ordubadi titled “Bloody Years” that has been kept secret during the Soviet rule and appeared only after the dissolution of the USSR holds critical importance. “Bloody Years” is a chronicle that clearly captures the Armenian atrocities against the Turks and Muslims in Azerbaijan from different perspectives and written within the confinements of self-criticism, respect and objectivity.